Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 -6 tuổi

 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ
 I. Lý do chọn đề tài
 1. Cơ sở lý luận 
 Có lẽ ngay từ lúc cất tiếng khóc chào đời cho tới khi biết cầm nắm các vật 
trên tay, hay khi trẻ biết bước những bước đi chập chững đầu tiên của cuộc đời, 
trẻ đã muốn tìm hiểu và khám phá về thế giới xung quanh?
 Hoạt động vui chơi có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển vận 
động, tâm lý của trẻ lứa tuổi mầm non nói chung và độ tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi 
nói riêng.
 Trẻ mầm non “Học mà chơi – chơi mà học”. Hoạt động vui chơi là hoạt 
động chủ đạo của lứa tuổi mầm non, mà trong đó hoạt động vui chơi ngoài trời 
là một hoạt động không thể thiếu vì trẻ sẽ được hít thở không khí trong lành , 
được quan sát thế giới xung quanh, khám phá những điều mới lạ từ thiên nhiên 
giúp trẻ tăng thêm vốn sống và nhất là trẻ được tự do hoạt động.
 Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng 
thú nhất, mang lại cho trẻ nhiều niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung 
quanh chúng. Trẻ nhận thức thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc , tìm hiểu, 
khám phá và quan tâm đến những gì xảy ra ở cuộc sống xung quanh mình. Hoạt 
động vui chơi ngoài trời tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với môi trường 
tự nhiên đồng thời giúp trẻ mạnh dạn và tự tin hơn trong cuộc sống.
 2. Cơ sở thực tiễn
 Căn cứ vào nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ: 5 - 6 tuổi, đây là lứa 
tuổi kỳ diệu, trẻ rất hiếu động tò mò, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên 
và xã hội.
 Là một giáo viên được phân công dạy lớp Mẫu giáo 5 - 6 tuổi ( Lớp Mẫu 
giáo A4), tôi luôn suy nghĩ trăn trở và tìm cách để mình có thể vận dụng kỹ năng 
và khả năng của mình vào việc giảng dạy, lồng ghép các nội dung giáo dục trẻ 
một cách hấp dẫn, hứng thú với trẻ nhất nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất. 
Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời sẽ là một môi trường hấp dẫn và lôi 
cuốn trẻ nếu chúng ta biết nắm bắt và vận dụng tất cả những yếu tố sẵn có trong 
thiên nhiên, tác động vào chúng thông qua các trò chơi, sự quan sát tìn hiểu sự 
vật xung quanh trẻ trong các tình huống. Những câu hỏi như: vì sao? làm thế 
nào?, và từ sự tò mò ham hiểu biết ở trẻ ta giáo dục cho trẻ, hình thành cho trẻ 
những hành vi đẹp, thói quen tốt, góp phần phát triển nhân cách trẻ
 1/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 II. Mục đích nghiên cứu
 Hoạt động ngoài trời bao gồm các hoạt động có chủ đích nhằm rèn luyện 
cho trẻ một số kiến thức , kỹ năng một cách khoa học theo đúng mục tiêu của 
chương trình, các hoạt động giúp trẻ nhận biết và làm quen với môi trường và 
cuộc sống xung quanh . Thông qua hoạt động ngoài trời sẽ giúp trẻ được khám 
phá thiên nhiên, được tự mình trải nghiệm, tìm tòi khám phá nhiều điều kỳ thú, 
qua đó trẻ tích lũy được nhiều kinh nghiệm cảm tính, trẻ được trực tiếp nhìn 
thấy hiện tượng tự nhiên trong môi trường sống thực với tất cả những mối quan 
hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau. Trẻ được dạo chơi thoải mái tạo ra sự sung sướng, 
thỏa mãn khi được tiếp xúc với môi trường xung quanh. Vì vậy, tôi chọn đề tài: 
“ Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt 
động ngoài trời cho trẻ 5 -6 tuổi” làm đề tài nghiên cứu với mục đích giúp trẻ 
phát huy tính tích cực chủ động khám phá thiên nhiên, hiểu biết về thế giới 
muôn loài xung quanh trẻ, giúp trẻ phát triển về mặt thể chất, vận động; tăng 
cường kỹ năng giao tiếp của trẻ, trẻ tiếp xúc, làm quen, nói chuyện với các bạn 
trong lớp từ đó giúp trẻ mạnh dạn và tự tin hơn trong giao tiếp; giúp giáo viên 
đứng lớp có những biện pháp tổ chức hướng dẫn trẻ hoạt động ngoài trời đạt 
hiệu quả cao.
 III. Đối tượng nghiên cứu
 Căn cứ vào yêu cầu của đề tài, tôi chọn đối tượng khảo sát thực nghiệm là 
trẻ mầm non 5 – 6 tuổi thuộc lớp mẫu giáo lớn A4 - Trường Mầm Non Cam 
Thượng - năm học 2019 – 2020.
 IV. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
 - Phạm vi nghiên cứu: Các cháu lớp 5- 6 tuổi A4
 - Kế hoạch nghiên cứu: thực hiện 1 năm học, từ tháng 9/2019 đến tháng 
 7/2020
 V. Các phương pháp nghiên cứu
 - Phương pháp phân tích – tổng hợp
 - Phương pháp quan sát
 - Phương pháp so sánh – phân loại
 - Phương pháp giao tiếp
 - Phương pháp học tập trải nghiệm
 2/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
 I. Cơ sở lý luận
 Hoạt động vui chơi có ý nghĩa đặc biệt với trẻ mẫu giáo. Hoạt động vui 
chơi là con đường tiếp xúc độc đáo của trẻ mẫu giáo với cuộc sống của người 
lớn, nhờ hoạt động này trẻ bước vào giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành 
nhân cách. Hoạt động vui chơi có tác động giúp trẻ phát triển đầy đủ toàn diện 
về mọi mặt nhận thức, vận động, tình cảm, ý chí cũng như các nét tính cách và 
các năng lực xã hội khác.
 Chính trong khi trẻ chơi, trẻ làm quen với xã hội người lớn, học hỏi cách 
ứng xử và giao tiếp. Đồng thời cũng chính ở đây cái “tôi” của trẻ được hình 
thành, trẻ phân biệt được mình với người khác. Trẻ lớn lên cùng bạn bè, có tinh 
thần trách nhiệm trước nhóm chơi. Đôi khi biết hy sinh ý muốn của mình vì lợi 
ích chung của cả nhóm. Và cũng ở nhóm chơi trẻ biết đưa ra những nhận xét của 
mình về các bạn và mọi người xung quanh. Nếu không có hoạt động vui chơi 
việc học làm người của trẻ sẽ rất khó khăn.
 Mặt khác, trong khi trẻ chơi trẻ bắt chước lao động của người lớn trẻ dần 
nắm bắt được một số kỹ năng lao động đơn giản giúp trẻ tích cực chủ động hơn 
trong các hoạt động ở trường cũng như ở nhà. 
 Như vậy, hoạt động ngoài trời cũng góp một phần quan trọng đối với sự 
phát triển của trẻ, đồng thời giúp trẻ hòa nhập với thế giới người lớn. Đồng thời 
giúp trẻ hình thành và phát triển các quá trình tâm lý, sống có mục đích, có kỷ 
luật và phát triển các kỹ năng làm việc nhóm. Đó là giai đoạn đầu tiên của quá 
trình hình thành nhân cách chuẩn bị cho những bước phát triển sau này.
 II. Cơ sở thực tiễn
 Năm học 2019- 2020 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6 
tuổi A4. Lớp có tất cả 30 cháu, trong đó:
 + Có 16 trẻ nam, 14 trẻ nữ.
 + Đa số phụ huynh làm nông nghiệp và làm công nhân may mặc.
 1. Thuận lợi
 Từ thực tế trên tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn sau.
 Ban giám hiệu nhà trường đã trang bị cho chúng tôi rất nhiều đồ dùng đồ 
chơi ngoài trời đa dang và phong phú.
 Được phụ huynh ủng hộ cho nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi 
cho các hoạt động. Và đặc biệt trẻ rất hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt 
động chơi ở ngoài trời.
 3/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Bản thân tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, luôn có tinh thần cầu thị, ham học hỏi 
chuyên môn. Thường xuyên học hỏi các đồng nghiệp qua các buổi dự giờ hoạt 
động và tìm hiểu qua sách báo, tạp chí, các phương tiện thông tin đại 
chúng Đồng thời có kế hoạch sắp xếp hoạt động vui chơi theo từng chủ đề cụ 
thể, theo sự hứng thú của trẻ.
 Có tinh thầm trách nhiệm hoàn thành mọi nhiệm vụ được phân công. Luôn 
chủ động tìm tòi và sáng tạo trong việc làm đồ dùng đồ chơi, tìm trò chơi phục 
vụ cho hoạt động học và vui chơi của trẻ 
 2. Khó khăn
 Trường có diện tích sân chưa được rộng, ít cây to nên sân trường còn ít 
bóng mát cho trẻ chơi cũng như quan sát.
 Đa số phụ huynh của lớp đều là lao động nông nghiệp chưa nhận thức đúng 
đắn vai trò của hoạt động vui chơi và chưa có nhiều thời gian chơi cùng con. 
Việc học tập và vui chơi của các con hầu hết là diễn ra ở trường.
 3.Thực trạng
 Đầu năm học, khi được phân công vào dạy lớp 5- 6 tuổi A4, tôi nhận thấy 
đa số trẻ lớp mình vẫn chưa tập chung chú ý, không thích học và có những biểu 
hiện mệt mỏi khi thực hiện vận động. Số liệu được thể hiện qua “Bảng thống kê 
số liệu kết quả phân loại sự hứng thú tích cực tham gia vào các hoạt động: 
Quan sát, chú ý, vận động của trẻ đầu năm học 2019 – 2020”
 ( Tổng số trẻ: 30 trẻ )
 Kết quả Kết quả
 Hoạt động Hoạt động 
 Số Số 
 STT quan sát Tỷ lệ % vận động Tỷ lệ %
 lượng lượng
 1 Loại tốt 3 10.0% Loại tốt 4 16.7%
 2 Loại khá 6 20.0% Loại khá 8 26.7%
 3 Loại TB 16 53.3% Loại TB 14 46.6%
 4 Loại yếu 5 16.7% Loại yếu 3 10.0%
 III. Các biện pháp giải quyết vấn đề
 1.Biện pháp 1: Tạo môi trường hợp lý và có tính phát triển cho trẻ 
hoạt động ngoài trời.
 4/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Môi trường chơi hợp lý có ảnh hưởng rất quan trọng trong việc tổ chức giờ 
chơi cho trẻ. Môi trường cho trẻ hoạt động chính là nơi cung cấp nguồn thông 
tin về thế giới tự nhiên xung quanh trẻ, là nơi khuyến khích tính độc lập và tích 
cực hoạt động của trẻ. Vì vậy tạo môi hợp lý sẽ giúp trẻ tìm tòi, khám phá và 
phát hiện những điều mới lạ hấp dẫn trẻ, từ đó giúp tôi củng cố và bổ xung cho 
trẻ các kiến thức, kỹ năng mà trẻ cần. Tạo ra môi trường phù hợp, đa dạng 
phong phú giúp gây hứng thú cho trẻ và cả chính giáo viên chúng ta, đồng thời 
còn góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên với 
trẻ, giữa trẻ với các bạn... tạo cho trẻ sự mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp.
 1.1.Tổ chức cho trẻ quan sát:
 Một trong những hình thức cho trẻ làm quen với kiến thức tự nhiên và xã 
hội xung quanh trẻ đạt hiệu quả cao đó là tổ chức cho trẻ quan sát.
 Đây là một hình thức kích thích óc tìm tòi khám phá của trẻ rất tốt. Nôi 
dung quan sát thường dựa vào khả năng của từng trẻ để có thể nâng cao hay hạ 
thấp yêu cầu cho từng trường hợp quan sát.
 Nhằm giúp trẻ quan sát một cách hiệu quả nhất, tôi hướng trẻ cùng tham 
gia chuẩn bị nội dung trước khi quan sát.
 Ví dụ: Ở chủ đề Thực vật – Tết và mùa xuân, tôi vận động phụ huynh dành 
nhiều thời gian trò chuyện với trẻ, cho trẻ trải nghiệm hoạt động khám phá gieo 
hạt và theo dõi quá trình phát triển của cây đồng thời yêu cầu phụ huynh tìm 
và ủng hộ lớp một số loại cây và hoa để cả lớp cùng quan sát. Ngoài ra tôi cũng 
chuẩn bị các câu hỏi gợi ý nhằm phát triển tư duy của trẻ... Với cách làm này tôi 
thấy trẻ rất hứng thú và tích cực thực hiện, về phía phụ huynh tôi cũng nhận 
được sự đồng tình và họ đã tham gia rất nhiệt tình. Nhờ sự kết hợp giữa gia đình 
và nhà trường mà trẻ có thêm nhiều trải nghiệm mới.(Ảnh 1)
 Trong quá trình quan sát, tôi luôn lấy trẻ làm trung tâm ( trẻ được tự nhận 
xét đánh giá, được trực tiếp sờ, nắn, cầm vào vật thật . và trẻ tự nói nên suy 
nghĩ, ý kiến của mình về những gì quan sát thấy, những gì trẻ được trực tiếp 
hoạt động ) Vì vậy đòi hỏi giáo viên cần có kiến thức sâu, rộng về thế giới 
xung quang để cung cấp cho trẻ.
 Trong quá trình tổ chức cho trẻ quan sát,tôi luôn quan tâm, phát huy tính 
tích cực của trẻ bằng cách khai thác kinh nghiệm thực tế của trẻ, tận dụng môi 
trường sẵn có và luôn tạo điều kiện cho trẻ được thực hành nhiều nhất. Tôi luôn 
có gắng tạo ra nhiều tình huống cho trẻ phải suy nghĩ, tìm cách giải quyết tình 
huống đó, đồng thời sáng tạo thêm nhiều nội dung và chủ đề chơi phong phú 
 5/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
hơn cho trẻ. Tôi luôn cố gắng hướng trẻ chơi theo chủ đề thích hợp, mở rộng kỹ 
năng chơi và kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Vì vậy trẻ được hoạt động một cách tích 
cực nhất, từ đó tạo được nhiều hứng thú cho trẻ khi chơi.
 Ngoài ra tôi luôn chú ý tạo cho trẻ cảm giác thoải mái khi quan sát. Tạo 
bầu không khi vui vẻ giữa cô và cháu để buổi chơi đạt được kết quả cao nhất.
 1.2. Chuẩn bị các nguyên vật liệu sẵn có trong tự nhiên và trong sinh 
 hoạt.
 Để tạo hứng thú cho trẻ chơi với thiên nhiên , tôi gợi ý cho trẻ mang đến 
nhiều nguyên vật liệu như: các loại hạt, các loại cây & hoa, vỏ chai nhựa, vỏ 
hến, đá, sỏi, bìa các tông . 
 Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ quan sát vật chìm nổi, Tôi cho trẻ cùng chuẩn bị 
các nguyên liệu: sỏi, đá, các miếng xốp, đồ chơi bằng nhựa . 
 Khi tổ chức cho trẻ chơi với cát nước, tôi cùng trẻ sưu tầm chuẩn bị các vỏ 
chai nước bằng nhựa ( vỏ C2, trà xanh ) Để khi tham gia chơi trẻ có thể dùng 
chính các vỏ chai đó để chơi: Đong nước, chơi đồng hồ cát 
 Tôi còn tận dụng các sự vật, hiện tượng xung quanh để tổ chức cho trẻ 
quan sát đạt hiệu quả cao.
 Ví dụ: Trẻ xuống sân trường thấy nhiều lá vàng rụng trên sân cô cho trẻ thi 
nhau nhặt lá vàng về lớp làm nguyên liệu cho những giờ hoạt động tạo hình. Sau 
đó cùng nhau trò chuyện hoặc vẽ về những chiếc lá đó. Cô có thể đưa ra một số 
câu hỏi kích thích trí tò mò và tư duy của trẻ.
 • Đố con đó là lá của cây gì? Tại sao con biết?
 • Tại sao lá rụng? Quan sát trên cây xem lúc này như thế nào?
 • Cây cần gì để sống? người ta trồng cây để làm gì?
 • Theo co chúng mình bảo vệ cây bằng cách nào?
 • Quan sát xem trên sân trường có bao nhiêu cây giống với cây này?
 Đồng thời để tạo hứng thú cho trẻ chơi với thiên nhiên cô gợi ý cho trẻ 
đem nhiều nguyên vật liệu mở như các loại hạt đã luộc sẵn, cộng rau muống, cổ 
và thay đổi nhiều hình thức cho phong phú.
 Cô gợi ý cho trẻ chơi, giúp trẻ sáng tạo trong sản phẩm của mình.
 Ví dụ : Tạo hình bức tranh bằng lá cây khô
 • Cô và trẻ nhặt nhiều loại lá cây khác nhau ( lá tròn, dài, răng cưa, to, 
 nhỏ ), phân loại lá theo đặc điểm và đem phơi khô.
 • Cô hướng dẫn trẻ xé hoặc cắt để tạo hình theo ý thích.
 6/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 • Sau đó tô màu một mặt với nhiều màu sắc khác nhau, rồi dán lên tờ 
 giấy A3 hoặc A4 tạo thành bức tranh đẹp.
 • Xâu hạt bằng hạt đậu đã luộc sơ qua.
 • Sỏ vòng bằng cọng rau muống cắt thành đoạn ngắn
 • Xếp hình các con vặt bằng lá cây 
 (Ảnh 2 + 3)
 2.Biện pháp 2: Đa dạng các trò chơi ngoài trời cho trẻ. 
 ( Tăng cường nhóm trò chơi vận động, nhóm trò chơi phát triển nhận thức 
và phát triển giác quan cho trẻ, sưu tầm một số trò chơi dân gian cho trẻ hoạt 
động )
 Trường tôi có diện tích sân chơi chưa được rộng, nên việc tổ chức cho các 
con vui chơi hoạt động ngoài trời đã được các cô sắp xếp theo lịch cụ thể theo 
từng lớp để đảm bảo hoạt động diễn ra thường xuyên. Riêng với lớp tôi ngoài 
việc tách nhóm cho cháu hoạt động, tôi còn chủ động tìm tòi những nội dung 
hoạt động ngoài trời, những trò chơi vận động, trò chơi phát triển các giác quan 
cho trẻ, trò chơi phát triển nhận thức, trò chơi dân gian gắn với chủ điểm, sự 
kiện trong tháng một cách hợp lý.
 2.1.Nhóm trò chơi vận động giúp phát triển thể lực cho trẻ:
 ( Trẻ chơi với các đồ chơi sẵn có trong sân trường )
 Tận dụng những đồ chơi và dụng cụ vận động sẵn có trong sân trường như: 
Đu quay, cầu trượt, bập bênh Là những trò chơi có sức hấp dẫn trẻ rất lớn. Tôi 
tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động: Leo trèo trên các thiết bị dụng cụ 
vận động ngoài trời (cầu trượt), các vận động bò trườn, tung, ném, chuyền và bắt 
bóng, leo cầu thang, leo bậc thềm các gốc cây, nhảy lò cò Từ đó rèn cho trẻ sự 
khéo léo nhanh nhẹn của đôi bàn tay, bàn chân, và sức dẻo dai của cơ thể. Đồng 
thời kết hơp lồng ghép giáo dục trẻ không leo trèo, chạy nhảy ở những nơi nguy 
hiểm; biết gọi, kêu to khi gặp nguy hiểm; không ngắt lá bẻ cành cây trong sân 
trường.
 Bên cạnh đó tôi cũng tổ chức cho cháu chơi một số trò chơi sinh hoạt tập 
thể đơn giản, trò chơi sinh hoạt cộng đồng cũng rất thu hút trẻ như: Trời nắng 
trời mưa, Bịt mắt bắt dê; Chìm nổi; Đổi chỗ cho bạn; Cá sấu lên bờ 
 Để cho các trò chơi phù hợp theo chủ đề, chủ điểm và vẫn gây hứng thú 
cho trẻ, hấp dẫn trẻ tham gia chơi mà không bị nhàm chán, tôi đã linh hoạt thay 
đổi luật chơi, thay đổi tên trò chơi.
 7/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Ví dụ: Trò chơi “Đổi chỗ” tôi thay thành tên mới là “Bão thổi, gió thổi, tìm 
bạn ”
 - Trò chơi Kéo co có thể thay đổi tên là Kéo pháo.
 - Tôi cũng khuyến khích để trẻ cùng tham gia làm những đồ chơi ngoài trời 
với cô như: Làm quả cầu từ dây nilon và nắp nhựa, hay nhặt những chiếc lá khô 
rồi cùng đếm và so sánh với nhau xem đó là lá của loại cây nào 
 Tôi cũng tận dụng tối đa những dụng cụ cho trẻ học trong giờ thể dục để 
cho trẻ hoạt động ngoài trời. Đây cũng là một hình thức ôn luyện kỹ năng vận 
động cho trẻ đạt hiệu quả cao và rất hứng thú đối với trẻ.
 2.2. Nhóm trò chơi tăng cường nhận thức cho trẻ:
 Ở nhóm trò chơi này tôi tổ chức cho trẻ được tham gia trồng cây và chăm 
sóc vườn cây xung quanh khu vực trường, góc thiên nhiên của lớp nhằm phát 
triển óc tò mò ở trẻ: quan sát sự thay đổi hàng ngày của cây xanh trong trường. 
Phân loại chúng theo nhóm: Nhóm cây có hoa, nhóm không có hoa, nhóm ăn 
quả, nhóm cây cho bóng mát nhóm cây lấy gỗ khi đươc trải nghiệm những 
hoạt động này trẻ tỏ ra rất hào hứng và thích thú. (Ảnh 4)
 Khi tham gia hoạt động ngoài trời, trẻ được chơi với cát, nước, sỏi, phấn 
vẽ, đất đá như: Trẻ chơi đong nước, vật chìm vật nổi, chơi đồ hình bằng cát, 
xây lâu đài cát,... qua đó trẻ biết được tính chất, công dụng của chúng. Lá cây 
cũng là phương tiện chơi rất hấp dẫn trẻ. Trẻ dùng lá cây để xếp thành những 
hình dạng khác nhau theo trí tưởng tượng của trẻ như hình bông hoa, căn nhà, 
con bướm, con cá, (Ảnh 5)
 Thông qua những trò chơi này cũng giúp trẻ mở rộng hơn mối quan hệ với 
thế giới xung quanh, trẻ biết cách chăm sóc cây xanh và bảo vệ cây xanh, đồng 
thời rèn cho trẻ cách giao tiếp lịch sự với mọi người.
 2.3. Nhóm trò chơi phát triển giác quan:
 Bên cạnh việc củng cố các biểu tượng về thế giới tự nhiên xung quanh trẻ, 
rèn cho trẻ những kỹ năng trong giao tiếp, trong vận động và rèn luyện cho trẻ 
có một thể lực tốt. Tôi còn chú trọng tìm tòi thêm các trò chơi giúp phát triển 
các giác quan cho trẻ như: Cho trẻ lắng nghe các tiếng động, tiếng kêu ở đâu, 
lắng nghe tiếng gió thổi, lá rụng, chim hót, cho trẻ ngửi mùi hoa, mùi cỏ, mùi 
của lá cây, và cảm nhận ánh nắng mặt trời qua các trò chơi như: “Tai ai tinh 
”; “Ngửi hoa ”; “Ai tinh mắt ”; “Nhìn lá đoán cây ”; “ Đoán vật bằng tay”; “ 
Đoán xem tiếng động gì”; “ Âm thanh phát ra từ đâu? ” 
 8/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 2.4. Sưu tầm một số trò chơi dân gian và trò chơi theo chương trình mới 
cho trẻ hoạt động ngoài trời.
 Kho tàng trò chơi dành cho lứa tuổi Mầm Non rất phong phú và đa dạng. 
Tuy nhiên lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp với khả năng của trẻ, phù hợp với 
đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là không giống nhau. Cùng một trò chơi nhưng 
cách tổ chức ở mỗi một độ tuổi lại phải tổ chức ở một mức độ khác nhau. Nhận 
thức được điều đó, tôi đã tìm tòi và sưu tầm được một số trò chơi cho trẻ ở lớp 
mình thông qua các phương tiện: tạp chí, sách báo, mạng internet Cụ thể đó là 
những trò chơi sau:
 - Ở các chủ đề về môi trường tự nhiên tôi sưu tầm và tổ chức cho trẻ một số 
trò chơi như: Mèo đuổi chuột; Đua ngựa; Bẫy chuột; Thả đỉa ba ba; Trời 
nắng trời mưa; Mưa to mưa nhỏ; Câu ếch; Gà con tìm mồi, Cáo ơi cáo ngủ 
à? Trồng nụ trồng hoa; (Ảnh 6)
 - Ở chủ đề gia đình tôi sưu tầm và tổ chức cho trẻ một số trò chơi như: 
Dung dăng dung dẻ; Lộn cầu vồng; Kéo co; Đôi bạn; Tìm đúng nhà; Chim 
mẹ chim con (Ảnh 7)
 - Ở các chủ đề về môi trường xã hội tôi sưu tầm và tổ chức cho trẻ một số 
trò chơi: Đá bóng vào gôn; Tung bóng; Gia đình nhà gấu; Về đúng bến; 
 Ví dụ : Trò chơi: “Tung bóng ” – chơi tập thể theo nhóm 5-7 trẻ
 * Luật chơi: Trẻ ném và bắt bóng bằng 2 tay. Ai bị rơi bóng 2 lần thì phải 
ra ngoài 1 lần chơi.
 * Cách chơi: 1 nhóm 5-7 trẻ đứng thành vòng tròn cùng chơi chung 1 quả 
bóng. 1 trẻ cầm bóng tung cho bạn, bạn bắt bóng xong lại tung cho bạn khác 
trong nhóm trẻ được tung bóng cho phải chú ý bắt bóng, nếu để bóng rơi sẽ bị ra 
ngoài 1 lượt chơi. Trong quá trình chơi, cho trẻ kết hợp đọc đồng dao:
 Quả bóng con con Quả bóng con con
 Quả bóng tròn tròn Quả bóng tròn tròn
 Em tung bạn đỡ Bạn tung em đỡ
 Tung cao cao nữa Tung cao cao nữa
 Bạn bắt rất tài Em bắt rất tài.
 Cô bảo cả hai
 Chúng em đều giỏi
 Hay khi tổ chức trò chơi: Dung dăng dung dẻ; Thả đỉa ba ba; Rồng rắn 
lên mây; lộn cầu vồng đều có thêm lời đồng dao tạo hứng thú cho trẻ tham 
gia chơi rất hiệu quả. (Ảnh 8)
 9/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Tìm tòi, sưu tầm và sáng tạo thêm một số bài vè, đồng dao và ứng 
dụng vào trò chơi nhằm giúp trẻ hứng thú và hoạt động tích cực hơn.
 Tôi sưu tầm những bài vè như: “Vè tưới cây” cho trẻ vừa đọc vè vừa tưới 
cây tạo cho trẻ sự hứng thú, vui vẻ và thoải mái và yêu thích muốn tham gia lao 
động tưới nước cho cây. Đồng thời qua đó giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ rất 
hiệu quả, trẻ phát âm chuẩn hơn, giảm bớt ngọng (Ảnh 9)
 VÈ TƯỚI CÂY
 Ve vẻ vè ve Chăm cho cây lớn
 Tôi vè tôi kể Cây xanh tươi tốt 
 Thi đua tập thể Bóng mát hoa thơm
 Tưới nước cho cây Quả ngon mát ngọt
 Cho cây đó mà cho cây ! Mát ngọt thơm ngon 
 Tuổi nhỏ hăng say Thơm ngon cái mà thơm ngon!
 Tôi đã sưu tầm một số trò chơi vận động và trò chơi dân gian cho trẻ 
hoạt động ngoài trời phù hợp với từng chủ đề. 
 B¶ng mét sè trß ch¬i ph¸t triÓn vËn ®éng
 Chñ ®Ò Trß ch¬i vËn ®éng Trß ch¬i d©n gian
 B¶n th©n §uæi b¾t bãng. Dung d¨ng dung dÎ.
 §uæi b¾t. Lén cÇu vång.
 §i ®i nhÑ h¬n. KÐo co.
 Qu¶ bãng trßn. Ch¬i u.
 §«i b¹n.
 Gia ®×nh Gµ t×m mÑ. Th¶ ®Øa ba ba
 Chim mÑ chim con NhÈy b­íc
 T×m ®óng nhµ. C©u c¸ (C©u Õch)
 Ai nÐm xa h¬n.
 M«i tr­êng x· héi L¸i m¸y bay. §¸ bßng tróng lç
 Lµm ®oµn tµu. §Èy gËy
 Phi c«ng. Ch¬i ®å
 ¤ t« vµ chim sÎ. Thi v¸c cñi ch¹y
 B¸c n«ng d©n vµ ®µn bß.
 M«i tr­êng tù nhiªn Gµ con t×m måi. TËp tÇm v«ng
 N¾ng vµ m­a. Th¶ ®Øa ba ba
 Thá con d¹o ch¬i. MÌo ®uæi chuét
 C¸o vµ thá. C­íp l¸
 GÊu vµ ong.
 10/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Ví dụ: Trò chơi Thi vác củi chạy 
 • Chuẩn bị : số lượng người không hạn chế
 • Luật chơi : Khi vác củi chạy người chơi không được để củi rơi hay 
 chạm đất nếu không sẽ bị thua cuộc.
 • Cách chơi : Đây là trò chơi giống như chạy tiếp sức, chỉ khác là người 
 chơi vừa chạy vừa phải vác thêm một bó củi. Những người vác củi 
 chạy hết một quãng đường nhất định. Sau đó có người chờ sẵn và nhận 
 củi của bạn chơi nhường cho rồi tiếp tục chạy, cứ như thế cho đến khi 
 vác được củi về đích thì trò chơi kết thúc. Đội chơi nào đến đích sớm 
 nhất và không làm rơi củi sẽ giành chiến thắng.
 3. Biện pháp 3: Cách tổ chức phối hợp các hoạt động để tạo hứng thú 
cho trẻ, trẻ có thể trải nghiệm qua hoạt động trẻ được học trong lớp.
 Đây là một hình thức cho trẻ làm quen với những kiến thức tự nhiên, xã hội 
xung quanh trẻ, kích thích óc tìm tòi khám phá của trẻ. Nội dung quan sát 
thường dựa vào khả năng của từng trẻ để có thể nâng cao hay hạ thấp yêu cầu 
tùy từng trường hợp quan sát. Để cho trẻ quan sát được tốt hơn, tôi đã hướng trẻ 
cùng chuẩn bị trước khi quan sát với tôi, chẳng hạn với chủ điểm thế giới thực 
vật thì yêu cầu trẻ thực hiện ở nhà như tìm hiểu một số loại hoa và mang hoa 
vào trong lớp cho cả lớp cùng xem, hay vận động sự hỗ trợ của phụ huynh trò 
chuyện cùng trẻ hay dẫn trẻ tham quan vườn hoa ở công viên, ngoài ra tôi cũng 
chuẩn bị những câu hỏi gợi ý nhằm phát triển tư duy của trẻ . Với cách này tôi 
nhận thấy trẻ hoạt động rất tích cực và không những thế cũng đã nhận được sự 
tham gia rất nhiệt tình của phụ huynh học sinh.
 Đồng thời với mục tiêu luôn lấy trẻ làm trung tâm trong quá trình quan sát 
 chính vì thế tôi luôn tìm tòi học hỏi mở rộng kiến thức về thế giới xung quanh 
 để cung cấp cho trẻ.
 Để có thể kết hợp liền ý giữa hoạt động chung với hoạt động ngoài trời tạo 
 hứng thú để cho trẻ hoạt động:
 Ví dụ: Một tiết khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số loại hoa
 • Trẻ mang đến một số loại hoa 
 • Cho trẻ quan sát và trò chuyện cung trẻ về một số loại hoa mà trường 
mình có
 • Trẻ nêu nên những điều trẻ biết được về một số loại hoa
 • Dựa vào những hiểu biết của trẻ cô gợi ý mở rộng sự hiểu biết cho trẻ và 
cung cấp một số đặc điểm mà trẻ hiểu sai.
 11/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Ví dụ: Tiết làm quen với toán chủ đề thực vật, số lượng 5
 • Sau khi cung cấp kiến thức cho trẻ trong giờ hoạt động chung thì ở hoạt 
động ngoài trời có thể kết hợp trong hoạt động quan sát vườn hoa và yêu cầu trẻ 
tìm và chon ra các loại hoa có 5 cánh, kể tên 5 loại hoa mà trẻ biết, kể tên 5 loại 
hoa theo màu sắc và tìm xem trên sân trường đồ vật nào có số lượng là 5 ..
 • Khi chơi trò chơi bằng các nguyên vật liệu mở trẻ có thể sắp xếp các hạt 
thành các loại hoa 5 cánh ..
 • Trò chơi động cô yêu cầu trẻ chạy theo nhóm, mỗi nhóm có một loại hoa 
và phân loại về đặc điểm, hình dáng, màu sắc, nơi sống . của loại hoa mà trẻ 
mang đến. 
 • Khi tổ chức cho cháu quan sát cần lưu ý:
 + Tạo điều kiện cho trẻ sự tự do tìm tòi khám phá đối tượng, để trẻ tự suy 
luận, cô đặt những câu hởi mở cho trẻ.
 Ví dụ: Đặt ra những câu hỏi về các loại hoa:
 - Theo con hoa này là hoa gì? 
 - Tai sao con đặt tên cho hoa như vậy/
 - Hoa có đặc điểm gì? Sống ở đâu?
 - Làm cách nào để chăm sóc cây?
 + Không nên kéo dài thời gian quan sát bởi vì có thể làm phản tác dụng 
trong giáo dục trẻ. Trẻ cần được hoạt động và kết thúc trong tâm trạng tích 
cực .
 + Đối tượng, yêu cầu quan sát phải phù hợp và kích thích được tư duy của 
trẻ.
 4. Biện pháp 4: Xác định vai trò của giáo viên trong định hướng tổ 
chức cho trẻ.
 Là một giáo viên, tôi cần phải nâng cao trình độ chuyên môn, luôn học tập 
qua sách báo, thường xuyên nắm bắt sự đổi mới của quá tình hoạt động để trẻ có 
kiến thức sâu, đáp ứng được nhu cầu ham học hỏi khám phá của trẻ.
 Luôn có ý thức tìm tòi và sưu tầm những trò chơi mới lạ, những đề tài 
khám phá để hướng trẻ quan sát thực nghiệm.
 Sáng tạo trong đồ dùng đồ chơi với các nguyên vật liệu đơn giản, gần gũi 
xung quanh trẻ mà hiệu quả và nâng cao yêu cầu từ trò chơi đó.
 Nắm bắt được ý trẻ, luôn tôn trộng ý kiến của trẻ dựa vào đó để giúp trẻ 
phát triển theo mục tiêu chương trình chăm sóc giáo dục mầm non mới.
 Luôn tạo cho trẻ có cơ hội được nói theo suy nghĩ của mình.
 12/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 IV. Những kết quả đạt được
 Qua một năm tiến hành và sửa đổi theo nhiều cách khác nhau để tìm ra 
những hướng tốt nhất cho cháu khi hoạt động ngoài trời tôi nhận thấy:
 Vốn từ của trẻ thêm phong phú hơn, sử dụng ngôn ngữ mạch lạc hơn, biết 
diễn đạt câu và sử dụng đúng ngữ điệu giọng điệu qua đó trẻ nhận thức thế 
giới xung quanh dễ dàng hơn.
 Trẻ rất hứng thú, tập trung chú ý hơn trong hoạt động, ghi nhớ chính xác 
các kiến thức.
 Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, chủ động trong mọi hoạt động rõ rệt, cụ thể là 
các cháu có tính nhút nhát đến gần cuối năm học các cháu trở nên mạnh dạn và 
tự tin hơn trong giao tiếp, hoạt bát hơn và không còn rụt rè nhút nhác như lúc 
đầu năm học, hơn thế nữa nhận thức của các cháu về thế giới xung quanh cũng 
phát triển rõ rệt, cháu chăm học hơn và luôn chủ động trong mọi hoạt động 
khám phá về thế giới xung quanh.
Sau một năm áp dụng các biện pháp của đề tài, kết quả trên trẻ của lớp tôi đat 
được thể hiện trên “Bảng số liệu kết quả sự hứng thú tích cực tham gia vào 
các hoạt động: Quan sát, vận động của trẻ cuối năm học 2019 – 2020”
 ( Tổng số trẻ: 30 trẻ )
 Kết quả Kết quả
 Hoạt động Hoạt động 
 Số Số 
 STT quan sát Tỷ lệ % vận động Tỷ lệ %
 lượng lượng
 1 Loại tốt 13 43.4% Loại tốt 14 46.7%
 2 Loại khá 12 40.0% Loại khá 10 33.3%
 3 Loại TB 4 13.3% Loại TB 4 13.3%
 4 Loại yếu 1 3.3% Loại yếu 2 6.7%
 13/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 Phần thứ ba: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 I.Kết luận
 Hoạt động ngoài trời có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành và phát 
triển nhân cách của trẻ. Qua một năm cho cháu hoạt động ngoài trời theo các 
phương pháp trên tôi nhận thấy: Hoạt động ngoài trời có ảnh hưởng quyết định 
đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Cũng sau một năm thực hiện 
cho trẻ hoạt động ngoài trời theo các phương pháp đã nêu ở trên tôi nhận thấy 
trẻ trở nên thông minh nhanh nhẹn rõ rệt, cháu tích cực và chủ động trong mọi 
hoạt động tìm tòi và khám phá thế giới xung quanh. Trẻ đã biết suy nghĩ và đặt 
ra nhiều câu hỏi suy luận lý thú cho cả cô và trẻ khác cùng suy nghĩ trả lời
 Bên cạnh đó ngôn ngữ trẻ trở nên mạch lạc hơn, trẻ mạnh dạn và tự tin hơn 
trong giao tiếp rất nhiều, thói quen lao động tự phục vụ ở trẻ tốt hơn. Không 
những thế ở trẻ còn hình thành những phẩm chất tốt như khả năng phối hợp hoạt 
động tốt với các bạn, khả năng tự kềm chế, nhường nhịn bạn, biết chơi cùng bạn 
và giúp đỡ bạn. Đó là niềm vui không chỉ dành cho các bậc cha mẹ mà còn là 
niền vui lớn của cô giáo mầm non, của những người làm công tác giáo dục.
Như vậy thông qua việc áp dụng các biện pháp tôi lựa chọn, kết quả cươi năm 
tăng lên rõ rệt. Điều đó cho thấy biện pháp mà tôi đưa ra là rất hiệu quả. Nó thể 
hiện ở “Bảng kết quả so sánh và phân loại sự hứng thú tích cực tham gia vào 
các hoạt động: Quan sát, vận động của trẻ đầu và cuối năm học 2019 – 2020”
 Kết quả Kết quả
 ST Hoạt động Hoạt động 
 Đầu Cuối Đầu 
 T quan sát vận động Cuối năm
 năm năm năm
 Loại SL 3 13 Loại SL 4 14
 1
 tốt Tỷ lệ 10.0% 43.4% tốt Tỷ lệ 16.7% 46.7%
 Loại SL 6 12 Loại SL 8 10
 2
 khá Tỷ lệ 20.0% 40.0% khá Tỷ lệ 26.6% 33.3%
 Loại SL 16 4 Loại SL 14 4
 3
 TB Tỷ lệ 53.3% 13,3% TB Tỷ lệ 46.7% 13.3%
 Loại SL 5 1 Loại SL 3 2
 4
 yếu Tỷ lệ 16.7% 3.3% yếu Tỷ lệ 10.0% 6.7%
 14/15 Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động 
 ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi
 II. Khuyến nghị
 Ban giám hiệu nhà trường cần tăng cường cho giáo viên đi bồi dưỡng 
chuyên môn về cách tổ chức các hoạt động chơi cho trẻ theo chương trình đổi 
mới do phòng giáo dục và sở giáo dục tổ chức. Cho giáo viên được tham quan 
thực tế các trường thực hành của sở để nâng cao trình độ chuyên môn trong việc 
tổ chức hoạt động chơi của trẻ.
 - Thường xuyên họp chuyên môn, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 
về cách tổ chức hoạt động chơi theo hướng đổi mới để giáo viên cùng trao đổi 
rút kinh nghiệm.
 - Giáo viên luôn tìm tòi sáng tạo lựa chọn biện pháp tổ chức hoạt động để 
phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ.
 - Đầu tư thêm nhiều đồ dùng đồ chơi theo chủ điểm cho lớp và giáo viên 
phải linh hoạt sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ những nguyên vật liệu 
phù hợp với chủ điểm làm phong phú hoạt động chơi của trẻ.
 Trên đây là một số biện pháp và kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện “ Nhằm 
phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời của trẻ 5 -
6 tuổi ”. 
 T«i rÊt mong ®­îc sù gãp ý, nhËn xÐt cña c¸c cÊp ®Ó b¶n s¸ng kiÕn cña t«i 
®­îc hoµn thiÖn vµ ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n.
 Tôi xin chân thành cảm ơn!
 Cam Thượng, ngày 03 tháng 7 năm 2020
 Tôi xin cam đoan sáng kiến này là do tôi viết
 Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
 Người viết
 Phan Thị Thu Phương
 15/15