Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ

 MỤC LỤC
PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ Trang
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II. ĐỐI ƯỢNG, PHẠM VI VÀ THỜI GIAN NHIÊN CỨU 2
III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
PHẦN II – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC 2
1. Cơ sở lý luận 2
2. Cơ sở thực tiễn 3
3. Khảo sát thực trạng 3
II. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Biện pháp 1: Học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. 5
Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ phù hợp. 6
Biện pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. 7
Biện pháp 4: Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong các hoạt động hàng 9
ngày.
Biện pháp 5: Tuyên truyền phối hợp với phụ huynh hướng dẫn, rèn kỹ 16
năng tự phục vụ cho trẻ tại nhà.
III. KẾT QUẢ THỰC HIỆN (có so sánh đối chứng) 17
PHẦN III – KẾT THÚC VẤN ĐỀ
I. KẾT LUẬN 18
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM 20
III. KHUYẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 20
HÌNH ẢNH MINH CHỨNG
 1/20 PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
 Giáo dục mầm non có vị trí rất quan trọng, là cấp học đặt nền móng đầu tiên 
cho sự nghiệp giáo dục. Giáo dục mầm non nhằm phát triển toàn diện cho trẻ về: 
Đức, trí, thể, mỹ, lao động. Phát triển toàn diện không có nghĩa là chỉ cung cấp 
kiến thức về toán học, ngôn ngữ, trí tuệ mà còn hình thành cho trẻ có kỹ năng 
sống. Trong đó có kỹ năng tự phục vụ.
 Trong các mặt của giáo dục trẻ phát triển toàn diện, giáo dục lao động cho 
trẻ là một nhiệm vụ hết sức quan trọng, nhằm giúp trẻ nắm được một số kỹ năng, 
kỹ xảo lao động đơn giản phục vụ cho sinh hoạt và chuẩn bị cho trẻ dễ dàng tham 
gia vào các hoạt động. Lao động tự phục vụ là hình thức lao động phục vụ chính 
bản thân, nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày. Từ việc trẻ biết 
làm những công việc tự phục vụ hình thành cho trẻ tính độc lập, tự tin, ý thức trật 
tự, thói quen làm một số công việc tự phục vụ. Đây cũng là cơ hội vàng giúp trẻ 
nhanh chóng khôn lớn và trưởng thành trong cuộc sống. Đối với trẻ 3-4 tuổi đặc 
điểm tâm lý của trẻ mau nhớ, nhanh quên, thích bắt trước công việc của người 
lớn. Để trẻ có kỹ năng tự phục vụ tốt phải được thực hiện thường xuyên hàng ngày 
tạo thành thói quen cho trẻ. Bên cạnh đó ở độ tuổi này trẻ thích thể hiện mình, trẻ 
làm theo ý thích của mình vì vậy kỹ năng của trẻ chưa được chính xác.
 Việc trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ giúp trẻ hình thành tác phong 
nhanh nhẹn và ý thức tự giác biết giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, trẻ biết cách chăm sóc 
bạn thân tăng cường tính độc lập từ đó biết quan tâm chăm sóc đến người xung 
quanh. Qua đó hướng tới sự phát triển toàn diện về nhân cách cho trẻ. Giúp trẻ tự 
tin vào bản thân và thành công cuộc sống sau này. Giúp cho trẻ có một kỹ năng 
sống phù hợp với từng giai đoạn, lứa tuổi. Để giúp trẻ 3-4 tuổi thực hiện được tốt 
kỹ năng tự phục vụ thì giáo viên phải kết hợp cùng với cha mẹ có những biện 
pháp giáo dục phù hợp, nhằm giúp trẻ phát huy được khả năng tự lập và thực hiệt 
tốt các kỹ năng tự phục vụ để làm cơ sở cho trẻ hình thành nhân cách sau này.
 Thực tế tôi thấy việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ đã được giáo viên 
trong trường thực hiện, nhưng đi chưa sâu, chưa sát, chưa thường xuyên nên kết 
quả đạt được chưa cao. Trẻ còn ỷ nại cô, nhiều trẻ còn chưa có các kỹ năng tự 
phục vụ và tính tự giác thực hiện các công việc phục vụ bản thân. Phụ huynh còn 
chưa coi trọng việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho con, có phụ huynh cho rằng trẻ 
còn nhỏ thì người lớn phải làm cho trẻ do vậy còn chưa có sự phối hợp chặt chẽ 
với cô và thường làm hết hộ con.
 Nhận thức được tầm quan trọng và lợi ích của việc giáo dục kỹ năng tự phục 
vụ cho trẻ, là giáo viên được phân công dạy lớp 3-4 tuổi tôi luôn suy nghĩ, băn 
khoăn trăn trở làm thế nào để trẻ hứng thú và thực hiện tốt những công việc tự 
 2/20 phục vụ một cách tự nhiên thoải mái. Xuất phát từ những suy nghĩ trên mà tôi đã 
lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi thực hiện tốt kỹ năng tự 
phục vụ” để góp phần vào sự nghiệp giáo dục trẻ của nhà trường cũng như của 
toàn xã hội.
II. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 3-4 tuổi.
2. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện ở lớp 3-4 tuổi C2 trong trường mầm 
non nơi tôi công tác. Số trẻ 28 trẻ.
3. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2022 đến tháng 4/2023.
III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CHỨU
1. Đối với trẻ
- Giúp trẻ tích cực, hứng thú tham gia các hoạt động giáo dục kỹ năng.
- Giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ.
- Giúp trẻ phát triển kỹ năng tình cảm xã hội.
2. Đối với giáo viên.
- Tìm ra những biện pháp mới, hiệu quả giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ.
- Giáo viên có thêm kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ.
 PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC
1. Cơ sở lý luận.
 Tính tự lập ở trẻ được hình thành rất sớm và là một biểu hiện tâm lý có ảnh 
hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành các phẩm chất nhân cách của trẻ. Một số 
dấu hiệu khi bắt đầu hình thành tính tự lập đó là nhu cầu tự khẳng định mình xuất 
hiện. Trẻ muốn tự làm các công việc trong sinh hoạt hàng ngày hay bắt chước 
người lớn làm một số công việc như: Tự mặc quần áo, tự xúc cơm, tự uống nước, 
tự đi và cất dép, tự cất ba lô, tự cất bát sau khi ăn xong, tự rửa tay, lau mặt......
 Theo góc độ tâm lý học tính tự lập vừa được coi là tính cách, là phẩm chất ý 
chí của hoạt động cá nhân. Tính tự lập còn được hình thành trong quá trình hoạt 
động và thể hiện mối quan hệ cá nhân với các sự vật hiện tượng, với người khác, 
với bản thân. Giáo dục tính tự lập cho trẻ ngay từ khi còn bé không chỉ tạo cho trẻ 
khả năng tự lập trong sinh hoạt hàng ngày còn là một trong những điều kiện quan 
trọng để hình thành sự tự tin, năng động, sáng tạo làm cơ sở hình thành kỹ năng 
sống sau này.
 Ở trẻ 3 tuổi bắt đầu hình thành và phát triển ý thức cái tôi của mình. Trẻ tích 
cực tìm hiểu các sự vật hiện tượng trong môi trường xung quanh, trẻ muốn tự làm 
mọi việc để khẳng định mình ý thức này chi phối phần lớn các hoạt động hàng 
ngày của trẻ.
 3/20 Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ khi còn bé, không những tạo ra cho 
trẻ khả năng tự lập trong sinh hoạt hàng ngày. Mà giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng 
tự phục vụ là một trong những điều kiện quan trọng để hình thành tính tự tin, năng 
động, sáng tạo, làm cơ sở hình thành các kỹ năng sống sau này.
2. Cơ sở thực tiễn
 Năm học 2022 - 2023 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 3TC2 
với tổng số trẻ là 28 cháu (11 nam và 17 nữ). Đồng hành với tôi là 1 giáo viên trẻ 
năng động.
 Trên thực tế tôi thấy việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ đã được giáo viên 
trong trường quan tâm tuy nhiên còn chưa thật chú trọng và chưa đi sâu, trẻ thì 
còn quá thụ động đa số trẻ chưa có các kỹ năng tự phục vụ bản thân, chưa có tính 
tự lập tự giác, khi được cô nhắc nhở thì lóng ngóng, lúng túng không biết làm từ 
đâu, từ đó khiến trẻ rụt dè và thiếu tự tin. 
 Xuất phát từ những vấn đề trên tôi đã nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp 
giúp trẻ 3- 4 tuổi thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ.
3. Khảo sát thực trạng.
a. Thuận lợi:
 - Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, đầu tư cơ sở vật chất trường lớp sạch 
sẽ, thoáng mát tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tổ chức các hoạt động trong 
ngày của trẻ. 100% trẻ tới lớp được trang bị đầy đủ đồ dùng học tập, đồ dùng phục 
vụ cá nhân cho trẻ: Khăn mặt, ca cốc, đồ dùng vệ sinh.
 - Ban Giám Hiệu chỉ đạo giúp đỡ về xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động 
giáo dục cho trẻ và bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ.
 - Hai giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn, có chuyên 
môn vững vàng, nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Cả hai cô đều yêu nghề 
mến trẻ, thường xuyên vệ sinh lớp học sạch sẽ, gọn gàng, bố trí sắp xếp đồ dùng 
đồ chơi gọn gàng, dễ lấy, dễ cất. Giáo viên trong lớp đoàn kết và giúp đỡ nhau.
 - Giáo viên luôn gương mẫu cho trẻ làm theo. Thống nhất các phương pháp 
giáo dục kỹ năng cho trẻ giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ.
 - Đa số trẻ trong lớp có thể lực tốt, nhanh nhiện, năng động. Một số trẻ đã có 
kỹ năng tự phục vụ.
 - Phụ huynh cũng đã quan tâm đến các con (họ rất phấn khởi khi mỗi ngày 
đến trường về con lại có thêm các kiến thức mới và kỹ năng thành thạo hơn) vì 
thế giữa giáo viên và phụ huynh có những trao đổi tích cực về trẻ.
b. Khó khăn:
 - Diện tích trường, lớp còn chặt hẹp, lớp học chỉ có một phòng chung cho tất 
cả các hoạt động. Hiên lớp chặt, không có kho chứa đồ dùng, đồ chơi.
 Trẻ còn nhỏ quá thụ động và dựa dẫm vào người lớp, một số trẻ mới đi lớp 
còn quấy khóc.
 4/20 Nhận thức của phụ huynh về việc rèn kỹ năng cho trẻ còn nhiều hạn chế, phụ 
 huynh còn nuông chiều con, luôn làm giúp con mọi công việc từ bé, không muốn 
 con phải lao động dẫn đến trẻ không có tính tự giác, không có kỹ năng, ý thức tự 
 phục vụ mà còn dựa dẫm người lớn. Khiến nhiều trẻ không biết làm việc gì để 
 phục vụ bản thân. Trẻ thiếu kỹ năng phục vụ dẫn đến lười biếng, thụ động và còn 
 khó khăn khi tham gia vào các hoạt động lao động tập thể. Dẫn đến tự kỷ, hay dỗi 
 hờn, làm nũng hay ỳ lại không có kỹ năng. Do vậy việc đưa trẻ vào nề nếp tự phục 
 vụ là rất khó.
 Còn khoảng 30% phụ huynh chưa dành thời gian chăm sóc con, có khi con 
 chưa được ăn bữa sáng, đầu tóc quần áo còn chưa gọn gàng. Trẻ đi học không 
 đều, nhất là những ngày mưa gió hoặc rét.
 c. Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài: 
 Ngay từ đầu năm học tôi đã ổn định nề nếp của lớp và tiến hành khảo sát chất 
 lượng cho trẻ. Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài như sau: 28 cháu
STT Nội dung Kết quả khảo sát
 khảo sát Đạt Chưa đạt
 SL Tỷ lệ (%) SL Tỷ lệ (%)
1 - Trẻ có kỹ năng năng vệ sinh 5 18 23 82
 cá nhân đúng cách.
2 - Trẻ biết sử dụng đồ dùng cá 6 21 22 79
 nhân trong sinh hoạt.
3 - Trẻ có kỹ năng cất, lấy đồ 5 18 23 82
 dùng đồ chơi đúng nơi quy 
 định.
4 - Trẻ có kỹ năng tự phục vụ bản 4 14 24 86
 thân trong các hoạt động.
 * Nguyên nhân của thực trạng:
 -Với những kết quả đã khảo sát trên tôi đã đưa ra “Một số biện pháp giúp 
 trẻ 3-4 tuổi thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ” như sau :
 II. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
 1. Biện pháp 1: Học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
 Lê nin dạy “Học, học nữa, học mãi”. Kiến thức trong cuộc sống rất sâu 
 rộng, mỗi chúng ta luôn phải học tập để nâng cao sự hiểu biết cho bản thân. Đặc 
 biệt đối với giáo viên mầm non lại càng phải thường xuyên học hỏi về cả kiến 
 thức lẫn kinh nghiệm để phục vụ công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
 Nghiên cứu tài liệu là một trong những công cụ để thực hiện nhiệm vụ thu 
 thập thông tin thông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những lý 
 5/20 luận việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Từ đó giáo viên có thêm kiến thức về 
rèn kỹ năng tự phục và xây dựng những biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ phù 
hợp với khả năng của trẻ.
 Tôi đã tham mưu với Ban giám hiệu và học hỏi các đồng nghiệp về kiến 
thức rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Tôi đề xuất với Ban giám hiệu tổ chức các 
buổi học chuyên đề cho giáo viên về việc tổ chức các hoạt động rèn kỹ năng tự 
phục vụ cho trẻ. Thông qua buổi chuyên đề tôi được trực tiếp thực hiện một số kỹ 
năng tự phục vụ như cách gấp khăn, gấp quần áo, cách bê ghế, đi lên xuống cầu 
thang, kéo khóa, cách lau bàn, rửa tay, lau mặt đúng cách....đã giúp cho tôi có 
thêm kiến thức chuyên môn, phương pháp và cách thức tổ chức rèn kỹ năng tự 
phụ vụ cho trẻ.
 Đầu năm học 2022-2023 tôi còn học hỏi chị em đồng nghiệp thông qua 
buổi sinh hoạt chuyên môn, qua các buổi dự giờ và những kinh nghiệm hàng ngày. 
Trong buổi sinh hoạt chuyên môn các cô cùng đưa ra những thực trạng của lớp, 
những tồn tại cần khắc phục và biện pháp khắc phục để có được các biện pháp rèn 
kỹ năng phù hợp với trẻ nhất. Tôi cũng mạnh dạn đưa ra những biện pháp rèn kỹ 
năng tự phục vụ cho trẻ, để chị em cùng tham khảo và cho ý kiến. Từ đó có những 
biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ tốt nhất cho trẻ, giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng 
tự phục vụ.
 Hình ảnh 1: Sinh hoạt chuyên môn tổ 3 tuổi.
 Bên cạnh đó tôi đã tự bồi dưỡng để nâng cao nghiệp vụ chuyên môn của 
mình và thực hiện rèn kỹ năng cho trẻ đạt kết quả cao bằng cách:
 Tham khảo tài liệu qua sách hướng dẫn thực hiện chương trình chăm sóc 
giáo dục trẻ 3- 4 tuổi, chương trình giáo dục mầm non, tâm lý trẻ em, giáo dục 
mầm non ... Trong quá trình nghiên cứu tài liệu những nội dung liên quan đến tâm 
sinh lý, nhu cầu và khả năng của trẻ. Những kỹ năng cần rèn cho trẻ, tôi dùng bút 
màu đánh dấu hoặc tôi ghi chép vào cuốn sổ tay.
 Học trên các thông tin đại chúng như: Qua mạng Internet, qua các trang 
web như: Trang Giáo dục STEM Mầm Non, LELE STEAM Innovation Center. 
Và trên các trang web của các trường để học các hình thức tổ chức rèn kỹ năng 
cho trẻ. Trên ti vi với chương trình “bố ơi mình đi đâu thế” và đặc biệt tôi xem 
các video hướng dẫn trẻ làm một số công việc tự phục vụ sau đó tôi ghi chép vào 
sổ tay.
 Hình ảnh 2: Tự nghiên cứu trên mạng Internet.
 Qua biện pháp này giúp tôi có thêm kiến thức, hiểu rõ đặc điểm sinh lý của 
trẻ, nắm chắc những kỹ năng cần rèn cho trẻ, cách rèn cho trẻ như thế nào để có 
hiệu quả, nắm chắc các thao tác vệ sinh để hướng dẫn trẻ, biết cách tuyên truyền 
với phụ huynh và biết phối hợp ăn ý với đồng nghiệp.
2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ phù hợp.
 6/20 Xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng tự phục vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc 
giúp trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ.
 Để hoạt động rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ được thực hiện tốt thì cần phải 
xây dựng kế hoạch rõ ràng, cụ thể ngay từ đầu năm học. Kế hoạch phải phù hợp 
với tình hình thực tế. Phải lựa chọn những kỹ năng phù hợp với độ tuổi, đi từ dễ 
đến khó, từ đơn giản đến phức tạp và phù hợp với nhận thức và khả năng của trẻ.
 Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ một cách có hệ thống thì khi xây dựng kế 
hoạch tôi dựa vào kế hoạch chung của trường, dựa vào đặc điểm tình hình thực tế 
của trẻ trong lớp và xây dựng có hệ thống đảm bảo nguyên tắc từ dễ đến khó, phù 
hợp với khả năng và nhận thức của trẻ.
 Thời gian Các kỹ năng lồng ghép
 Tháng - Dạy trẻ nhận biết ký hiệu ca cốc, khăn mặt của mình.
 9/2022 - Rèn kỹ năng rửa tay theo 6 bước.
 - Rèn trẻ kỹ năng lau mặt đúng cách.
 - Rèn kỹ năng đi vệ sinh đúng nơi quy định.
 - Rèn kỹ năng lau miệng, xúc miệng nước muối sau khi ăn, cách 
 lấy nước uống. Cung cấp cho trẻ biết tác dụng của việc xúc miệng 
 nước muối.
 - Rèn kỹ năng cất ba lô, cất dép đúng nơi quy định.
 Tháng - Tiếp tục rèn kỹ năng tháng 9 với những cháu còn chưa thực hiện 
 10/2022 tốt.
 - Rèn kỹ năng sử dụng bát, thìa đúng chức năng và cách xúc cơm.
 - Dạy trẻ để rác đúng nơi quy định.
 - Rèn trẻ kỹ năng lấy ghế và cất ghế, ngồi học đúng tư thế.
 Tháng - Tiếp tục rèn các kỹ năng tháng 10 với những cháu còn chưa thực 
 11/2022 hiện tốt.
 - Dạy trẻ kỹ năng sử lý hỉ mũi.
 - Dạy trẻ kỹ năng sử lý khi ho.
 - Tiếp tục rèn cho trẻ kỹ năng xúc cơm và xúc miệng nước muối.
 Tháng - Tiếp tục rèn các kỹ năng tháng 11 với những cháu còn chưa thực 
 12/2023 hiện tốt.
 - Rèn kỹ năng mặc quần áo và cởi áo.
 - Rèn kỹ năng đi tất, đi gang tay và mặc quần áo phù hợp với thời 
 tiết, đảm bảo cơ thể đủ ấm.
 Tháng - Tiếp tục rèn kỹ năng tháng 12 với những cháu còn chưa thực hiện 
 1/2023 tốt.
 - Rèn kỹ năng gấp quần, gấp áo.
 - Rèn kỹ năng chia thìa, chia bát cho bạn.
 7/20 - Rèn kỹ năng chia bút, vở cho bạn.
 Tháng - Tiếp tục rèn kỹ năng tháng 1.
 2/2023 - Rèn kỹ năng lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định.
 - Dạy trẻ cách trải tóc.
 - Dạy trẻ cách đóng mở cửa.
 Tháng - Tiếp tục rèn kỹ năng tháng 2.
 3/2023 - Rèn kỹ năng xử dụng kéo cho trẻ.
 - Rèn kỹ năng vắt khăn, phơi khăn.
 - Rèn kỹ năng đóng mở khuy áo bằng cúc.
 Tháng - Tiếp tục rèn kỹ năng tháng 3 với những trẻ còn chưa thực hiện 
 4/2023 tốt.
 - Rèn kỹ năng lao động tập thể : Lau đồ chơi, lau bàn.
 Việc xây dựng kế hoạch và đưa ra các biện pháp thực hiện giúp tôi xác định 
đúng hướng chính xác những nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong 
cả năm học, giúp tôi chủ động trong từng thời gian cụ thể, tránh được việc làm tự 
phát theo hứng, dẫn đến tình trạng trùng lập, bỏ sót. Việc xây dựng kế hoạch còn 
giúp tôi kết hợp lựa chọn các nội dung, phương pháp hình thức rèn luyện cho trẻ 
một cách hợp lý, khoa học và có hiệu quả, giúp trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự 
phục vụ hơn.
3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
 Môi trường hoạt động của trẻ giống như “người giáo viên thứ hai” có thể 
khuấy động sự tò mò, thích khám phá, thích trải nghiệm của trẻ. Môi trường sẽ 
góp phần kích thích chí tưởng tưởng và khả năng sáng tạo của trẻ, cũng như là 
đem lại sự hứng thú tham gia thực hiện hoạt động một cách tự nguyện, tự giác. 
 Chính vì vậy ngay từ đầu năm học tôi đã tham mưu với ban giám hiệu để trang 
bị đầy đủ đồ dùng cho trẻ và cùng đồng chí giáo viên phụ trách lớp bắt tay ngay 
vào việc xây dựng và trang trí môi trường với tiêu chí “Sáng, xanh, sạch, an toàn, 
thân thiện”.
* Môi trường ngoài lớp.
 Môi trường ngoài lớp học, luôn luôn thu hút sự tập trung chú ý của trẻ, trẻ 
tri giác sự vật một cách tích cực. Để thực hiện việc rèn kỹ năng cho trẻ thì tôi 
trang trí, sắp xếp giá dép và tủ cá nhân thật khéo léo, khoa học, dễ dàng thuận 
tiện cho trẻ sử dụng và kích thích trẻ tích cực hoạt động 
 Ví dụ: Trang trí sắp xếp giá dép, tủ cá nhân của trẻ để trẻ cất và lấy dép, cất 
ba lô một cách dễ dàng. Tôi chụp ảnh của trẻ, sau đó tôi cắt những trái tim với 3 
màu xanh – đỏ- vàng để chia vị trí của trẻ theo tổ. Dán ảnh của trẻ trên tủ cá nhân 
của trẻ, để trẻ có thể nhận được hình ảnh của mình và cất đồ dùng đúng nơi quy 
định.
 8/20 Hình ảnh 3: Môi trường ngoài lớp
 Ở góc tuyên truyền tôi trang trí hài hòa, bắt mắt và mang tính khoa học cao. 
Để tạo hứng thú cho trẻ và thu hút sự quan tâm của phụ huynh. Tôi thay đổi cách 
trang trí theo các chủ đề của tháng. Và tôi cũng in các kỹ năng trong tháng các 
con thực hiện cùng với cách thực hiện các kỹ năng đó, cũng như kế hoạch hoạt 
động của tháng treo ra bảng tuyên truyền để phụ huynh cập nhật, nắm bắt.
Ví dụ: Ở tháng 3 có chủ đề “các con vật đáng yêu” tôi trang trí góc tuyên truyền 
với các hình ảnh con vật thật ngộ nghĩ và đáng yêu, với các thông tin và kế hoạch 
hoạt động của lớp trong tháng 3.
 Hình ảnh 4: Phụ huynh xem thông báo ở góc tuyên truyền
* Môi trường trong lớp.
 Hiểu được tầm quan trọng của việc tạo môi trường học tập cho trẻ vì vậy 
tôi đã dành riêng một khoảng không gian của lớp để làm góc kỹ năng. Mỗi góc 
tôi đều tạo góc mở để trẻ hoạt động dễ dàng và tích cực. Những góc chơi tôi đã 
sử dụng những hình ảnh minh họa, màu sắc, tên góc để ký hiệu cho góc chơi và 
đồ dùng của góc, nội quy của góc. Những góc chơi được tạo góc mở trẻ có thể tự 
lấy và cất những đồ dùng dụng cụ ở góc đó một cách dễ dàng nhất. Mỗi một tháng 
và chủ đề sự kiện tôi đều thay đổi hình ảnh cho phù hợp với kế hoạch tháng và 
chủ đề sự kiện trong tháng mà lại gần gũi với trẻ và có nội dung giáo dục cao. 
 Ví dụ: Kế hoạch tháng 12 lồng ghép rèn kỹ năng gấp quần áo ở góc kỹ năng 
tôi có hình ảnh minh họa các bước gấp quần áo, để trẻ được chơi và rèn kỹ năng 
gấp quần áo đúng cách. Tôi có may thêm những chiếc quần, chiếc áo cho trẻ thực 
hiện kỹ năng. Ở góc bán hàng tôi cũng trang bị thêm móc treo quần áo, túi đựng 
quần áo, kẹp quần áo . Để trẻ có thể liên kết nhóm chơi khi thực hiện gấp quần 
áo xong sẽ phải đi mua túi về để đựng cho gọn gàng, hay trẻ sẽ treo quần áo cho 
phẳng, 
 Hình ảnh 5: Môi trường ở góc kỹ năng tự phục vụ.
 Bên cạnh đó thì tôi cũng luân quan tâm tới các góc chơi và trang bị thêm 
nhiều đồ dùng đồ chơi cho các góc để trẻ có nhiều cơ hội được thực hành trải 
nghiệm. Tôi sưu tầm một số nguyên vật liệu thiên nhiên, phế liệu như vỏ hộp sữ 
chua, thìa nhựa, dao cắt bằng bằng nhựa dẻo không gây hại được cho trẻ, đĩa nhựa 
ăn bawnhs sinh nhật, vỏ hộp kẹo, vỏ chai C2, thùng cattong ..Tôi tiến hành vệ 
sinh sạch sẽ để làm những đồ dùng, dụng cụ đựng đồ dùng phục vụ cho trẻ ở các 
góc, một số đồ dùng để trẻ tập xúc bằng thìa, lấy và cất đồ dùng đúng nơi quy 
định, ghế cho trẻ ngồi đi dép ..giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động, thuận 
tiện trong việc tự làm một số công việc tự phục vụ, hình thành cho trẻ những kỹ 
năng và thói quen làm theo tính trật tự.
 9/20 Ví dụ: Giáo viên đã làm cuốn sách đa năng, chiếc cặp đa năng để cho trẻ 
chơi ở góc kỹ năng. May những chiếc áo với khuy nhỏ để cho trẻ rèn kỹ năng 
mặc áo, cởi áo cho búp bê, cài khuy áo, đóng mở khóa áo. và sử dụng ở tất 
các góc chơi.
 Hình ảnh 6: Đồ dùng tự tạo.
 Bên cạch đó tôi cũng chú trọng xây dựng môi trường trong nhà vệ sinh thật 
sáng, xanh, thân thiện, an toàn và có những hình ảnh hướng dẫn các bước vệ sinh 
cá nhân cho trẻ như: Hình ảnh 6 bước rửa tay đúng cách. Hình ảnh lau mặt đúng 
cách.
 Qua việc thực biện pháp này môi trường trong và ngoài lớp học nói chung 
và môi trường học tập ở góc kỹ năng nói riêng rất phong phú với những hình ảnh 
sinh động, tên góc thay đổi thường xuyên phù hợp với chủ đề sự kiện và kế hoạch 
tháng. 
4. Biện pháp 4: Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong các hoạt động hàng 
ngày. 
 Tiến hành rèn kỹ năng tự phục vụ thường xuyên thông qua các hoạt động 
nhằm hình thành những những thói quen, kỹ năng trong lao động tự phục vụ phù 
hợp với các thời điểm trong ngày.
 Riêng đối với độ tuổi 3-4 tuổi đặc điểm sinh lý phát triển mạnh .Vì vậy tôi 
tổ chức tốt các hình thức lao động tự phục vụ phù hợp với khả năng của trẻ, phải 
làm đúng trình tự và thường xuyên. Tạo cho trẻ phản xạ có điều kiện trong các 
công việc hàng ngày của trẻ.
 Hàng ngày các cháu đến lớp với các nội dung hoạt động: Đón trẻ, thể dục 
sáng, trò chuyện, hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, ăn trưa, ngủ 
trưa, hoạt động chiều, trả trẻ. Với trẻ 3-4 tuổi trẻ mới ở nhà trẻ chuyển lên, bên 
cạnh đó có một số trẻ lần đầu tiên mới, đến lớp trẻ bắt đầu được làm quen môi 
trường mới. Khả năng tập trung chú ý, ghi nhớ có chủ đích còn kém, vì vậy kỹ 
năng tự phục vụ phần nào còn hạn chế. Muốn tạo cho trẻ nề nếp thói quen làm 
được một số công việc tự phục vụ cô giáo phải nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với 
trẻ để có thể uốn nắn trẻ qua những lời nhắc nhở nhẹ nhàng, lời trò chuyện, qua 
những hành động của cô trước trẻ. Đồng thời tôi tổ chức các trò chơi có nội dung 
về thói quen làm một số công việc tự phục vụ của trẻ. Nhờ sự giúp đỡ của cô, trẻ 
được uốn nắn kịp thời, thường xuyên, liên tục nên việc rèn kỹ năng tự phục vụ 
cho trẻ trong mọi hoạt động, mọi lúc, mọi nơi, đem lại hiệu quả cao.
 Tôi cùng đồng chí giáo viên ở lớp thực hiện thường xuyên việc rèn kỹ năng 
tự phục vụ cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày một cách tích cực nhất.
*Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua hoạt động đón trẻ, thể dục sáng, trò chuyện
+ Giờ đón trẻ:
 10/20 Giờ đón trẻ là thời gian này trẻ rất nhạy cảm và đây là lúc giáo viên có thể 
củng cố lại những thao tác đã hướng dẫn. Khi trẻ thực hiện cũng là lúc hình thành 
những thói quen cho trẻ về kỹ năng tự phục vụ.
 Tôi quan tâm đến sức khỏe của trẻ và quan sát trẻ thực hiện. Để nhắc nhở 
trẻ nơi cất dép và nơi cất ba lô, cho trẻ nhận biết ảnh của trẻ và nơi cất đồ dùng cá 
nhân của trẻ.
 Rèn kỹ năng cất ba lô và cất dép đúng nơi quy định qua hoạt động đón trẻ. 
Tôi đón trẻ ở cửa lớp, niềm nở, nhẹ nhàng nhắc trẻ cách thực hiện kỹ năng cất ba 
lô, cất dép để trẻ có thói quen trước khi vào lớp.
 Ví dụ: Cất dép: Trẻ ngồi vào ghế cởi từng bên dép, cầm dép bằng tay phải 
và cất lên giá dép, 2 chiếc dép cùng chiều quay mũi dép hướng ra bên ngoài giá 
dép.
 Thông qua hoạt động tạo thói quen tự phục vụ và trẻ ý thức được trước khi 
vào lớp trẻ phải cất đồ dùng của mình đúng chỗ.
 Hình ảnh 7: Trẻ cất ba lô, cất dép trước khi vào lớp
+ Thể dục sáng:
 Việc hình thành thói quen thể dục sáng là vô cùng quan trọng. Trong giờ 
thể dục giúp trẻ hình thành thói quen tập thể dục sáng và thực hiện một số kỹ năng 
tự phục. Tôi rèn cho trẻ kỹ năng lấy đồ dùng, dụng cụ tập thể dục lần lượt theo tổ, 
không chen lẫn xô đẩy nhau. Tôi thấy trẻ rất thích và đã có kỹ năng xếp hàng và 
đứng đúng ví trị và lấy dép và đi dép, không chen lấn xô đẩy nhau. Trong giờ tập 
đã hình thành cho trẻ thói quen về đội hình đội ngũ, trẻ biết đứng theo tổ và đứng 
đúng vị trí của trẻ Khi tập thể dục xong trẻ lớp tôi đã biết xếp hàng về lớp và cất 
đồ dùng ngăn nắp, gọn gàng và đúng nơi quy định. Đặc biệt là trẻ biết chờ bạn, 
không chen lấn xô đẩy nhau, giữ trật tự cho lớp học.
 Hình ảnh 8: Trẻ xếp hàng trong giờ thể dục sáng.
+ Trò chuyện sáng:
 Trò chuyện sáng là hoạt động giúp cô và trẻ gần gũi nhau và cũng là khoảng 
thời gian để định hướng trẻ vào nôi dung cần học tập.
 Thông qua hoạt động trò truyện sáng tôi tiến hành cho trẻ xem đĩa rèn kỹ 
năng tự phục vụ với video minh họa cho các kỹ năng cần rèn cho trẻ. Cô trò 
chuyện với trẻ, các con vừa xem hình ảnh bạn đang làm gì.
 Ví dụ: Tiến hành cho trẻ xem video cất và lấy ba lô
 Tôi tiến hành trò chuyện và đặt câu hỏi với trẻ.
 + Bạn cất ba lô ở đâu?
 + Bạn cất ba lô như thế nào? (trẻ không trẻ lời được, cô nhắc lại cách cất 
và lấy ba lô)
 + Ai thích làm giống bạn.
+ Rèn kỹ năng đi vệ sinh trước và sau mỗi hoạt động:
 11/20 Hệ tiết niệu ở trẻ đã có đấy đủ các bộ phận như ở người trưởng thành. Tuy nhiên, 
cấu trúc và chức năng chưa thực sự phát triển hoàn chỉnh. Trẻ vẫn chưa kiểm soát 
được nhu cầu đi vệ sinh của mình, chưa ý thức được đi vệ sinh như thế nào là 
đúng, đảm bảo vệ sinh.Vì vậy tôi muốn tạo cho trẻ phản xạ có điều kiện trong 
hoạt động vệ sinh cá nhân. Tôi tiến hành cho đi vệ sinh trước và sau mỗi hoạt 
động ở lớp thường xuyên, liên tục. Và dạy trẻ cách đi vệ sinh, và những công việc 
sau khi đi vệ sinh. 
 Ví dụ: Dạy trẻ đi vệ sinh đúng cách: Khi muốn đi vệ sinh các con hãy xin phép 
người lớn để được đi vệ sinh, hoặc sẽ đi vào nhà vệ sinh, đến bên bồn cầu kéo 
quần xuống nếu đi nhẹ các bạn nữ sẽ ngồi lên bồn cầu, còn các bạn nam sẽ đứng 
và vệ sinh. Nếu đi nhẹ khi đi xong các con sẽ xuống bồn và kéo quần lên, khi đi 
nặng thì khi đi xong các con sẽ lấy giấy để vệ sinh hoặc có thể gọi cô trợ giúp. 
Khi đi vệ sinh xong chúng ta sẽ thực hiện rửa tay dưới vòi nước sạch, nếu đi nhẹ 
các con sẽ rửa tay với nước, nếu đi nặng các con sẽ rửa tay bằng xà phòng.
 Từ đó trẻ ý thức được nhu cầu đi vệ sinh của mình ở trường cũng như ở nhà 
và tự mình thực hiện được kỹ năng đi vệ sinh đúng cách.
 Hình ảnh 9: Trẻ rửa tay sau khi đi vệ sinh.
* Rèn kỹ năng thông qua hoạt động học
Đổi mới phương pháp dạy và học “Lấy trẻ làm trung tâm” tạo mọi cơ hội cho trẻ 
được tham gia vào các hoạt động. Vì vậy việc lồng cài kỹ năng tự phục vụ vào 
các hoạt động học là rất cần thiết. 
 Thông qua các hoạt động học để chúng ta rèn cho trẻ những kỹ năng cần thiết 
nhất giúp cho trẻ mạnh dạn, tự tin và sáng tạo trong quá trình tham gia vào hoạt 
động.
 Chính vì vây tôi lồng cài kỹ năng tự phục vụ vào các hoạt động học trong 
tuần một cách phù hợp, không ôm đồm tạo cho trẻ thói quen và khắc sâu cho trẻ 
kỹ năng tự phục vụ phù hợp với khả năng của trẻ.
 Ví dụ: Hoạt động khám phá:
VD: Trò chuyện về các bộ phận của cơ thể. Thông qua hoạt động này trẻ biết được 
sự quan trọng của các bộ phận trên cơ thể mình từ đó trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá 
nhân và có ý thức thực hiện những công việc tự phục vụ bản thân để bảo vệ cơ 
thể luôn khỏe mạnh.
- Hoạt động tạo hình:
 Trẻ 3-4 tuổi được chuyển từ nhà trẻ lên, trẻ chưa có kỹ năng về bàn ngồi 
học. Ngay từ đầu năm học tôi cùng giáo viên ở lớp sắp xếp số trẻ 6 cháu một bàn 
và rèn trẻ kỹ năng bê ghế về bàn ngồi và cách cất ghế đúng nơi quy định. Đến giờ 
hoạt động tôi chỉ cần nhắc trẻ “ Xin mời các bạn bàn 2, nhẹ nhàng lấy ghế ngồi 
về bàn của mình” trẻ đã biết được mình ở bàn nào và nhẹ nhàng bê ghế ngồi về 
 12/20 đúng chỗ của mình. Đồng thời trẻ đã biết lấy sách theo đúng ký hiệu của mình, 
biết cất đồ dùng khi kết thúc giờ hoạt động.
 Hình ảnh 10: Trẻ lấy ghế về bàn học
 - Hoạt động âm nhạc.
 Trong hoạt động âm nhạc tôi lồng ghép các kỹ năng tự phục vụ sao cho hài 
hòa, hợp lý để trẻ hiểu được tầm quan trọng của bản thân và muốn có cơ thể khỏe 
đẹp thì trẻ phải có ý thức vệ sinh cá nhân cũng như làm những công việc tự phục 
vụ bản thân.
 Ví dụ: Ở bài hát “Đôi mắt xinh xinh”
 Sau khi cho trẻ tìm hiểu về bài hát và hát thuộc bài hát cũng như hiểu được 
tầm quan trọng của đôi mắt trên cơ thể mình. Thì tôi giáo dục trẻ phải biết giữ gìn 
vệ sinh sạch sẽ các giác quan cũng như cơ thể của mình bằng cách rửa mặt, rửa 
tay, cắt móng tay, tắm rửa, ... Đặc biệt trẻ phải ăn đầy đủ chất cho cơ thể khỏe 
mạnh và thông minh.
- Hoạt động văn học.
 Cũng như các hoạt động khác thì ở hoạt động văn học ngoài việc rèn các kỹ 
năng khi ngồi học, kỹ năng trả lời đủ câu, kỹ năng lấy và cất đồ dùng đúng nơi 
quy định,.... Thì tôi cũng chú trọng đến việc giúp trẻ nhận biết được tầm quan 
trọng của kỹ năng tự phục vụ và việc giáo dục tính tự lập cho trẻ.
 Ví dụ: Câu truyện “Quả trứng”
 Qua câu chuyện này tôi muốn giáo dục trẻ phải biết tự phục vụ mình và làm 
những công việc nhỏ vừa sức của mình, không lên ỷ lại hay chờ đợi bất cứ ai làm 
hộ mình. Nếu những việc mình chưa làm tốt thì có thể học dần dần để phục vụ 
chính mình. Và cũng thông qua câu chuyện các bậc phụ huynh cũng tự rút ra cho 
mình bài học kinh nghiệm trong cách dạy kỹ năng tự phục vụ cho con em mình.
 Tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi như: Đánh răng P/S, giấu tay ... giáo dục 
trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân. Qua hoạt động trẻ rất hào hứng và nhận thức được 
tầm quan trọng của việc tự lập cũng như trẻ đã rất cố gắng thực hiện được các 
công việc tự phục vụ.
* Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua hoạt động góc
 Đối với trẻ mẫu giáo hoạt động vui chơi đóng trò chủ đạo đối với sự phát 
triển của trẻ. Thông qua hoạt động vui chơi trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, hành 
động chơi, mở ra một chặng đường phát triển cho trẻ. 
 Hoạt động góc là hoạt động đòi hỏi trẻ phải thực hiện nhiều kỹ năng tự phục 
vụ nhất, vì vậy thông qua hoạt động góc tôi rèn cho trẻ các kỹ năng cũng như tạo 
điều kiện cho trẻ thực hiện các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng chào hỏi, kỹ năng lao 
động phục vụ bản thân và người thân. Tôi tổ chức cho trẻ chơi ở các góc chơi phù 
hợp với kế hoạch tháng, chủ đề sự kiện, phù hợp với khả năng của trẻ. 
 13/20 Ở mỗi góc chơi trẻ được rèn luyện các kỹ năng phục vụ khác nhau và một vai 
chơi trẻ có thể phải thực hiện nhiều kỹ năng kết hợp lại, để hoàn thành một nhiệm 
vụ trong vai chơi. 
 Ví dụ: Khi trẻ chơi ở góc “Phân vai” muốn hoàn thành được vai chơi là 
người bán hàng thì trẻ phải thực hiện được các kỹ năng chào hỏi, kỹ năng mời 
chào khách hàng, mua bán hàng và nói cảm ơn khi được mua hàng. 
 Còn khi trẻ ở vai là người đầu bếp thì trẻ phải thực hiện được kỹ năng đi 
chợ mua đồ, mặc áo tạp dề, đội mũ đầu bếp, kỹ năng đun nấu, sắp bàn ăn, làm đồ 
ăn như: Rán trứng, bóc trứng, lộc rau, nướng xúc xích, làm bánh mì kẹp, mời mọi 
người về ăn, bóc cam, vặt rau, quét nhà,...... 
 Còn khi trẻ chơi ở góc kỹ năng trẻ được thực hiện những kỹ năng như: Chải 
tóc, buộc tóc cho mình cho bạn, trẻ được gấp quần áo, đóng mở cúc áo, xâu dây 
dày, khâu cúc, gắp đũa, xúc thìa, mặc áo cho búp bê, bế em, ru em ngủ, xúc cháo 
cho em ăn, ....... 
 Chính vì vậy khi trẻ đã chọn vai chơi của mình rồi thì trẻ rất cố gắng để 
hoàn thành vai chơi, cùng với đó là trẻ đã làm được những công việc mà vai chơi 
phải làm và thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ.
 Hình ảnh 11: Ảnh trẻ chơi ở các góc.
 Khi trẻ chơi tôi cũng chú trọng rèn các kỹ năng cho trẻ. Dịp đầu năm trẻ còn 
nhỏ chưa có nhiều kỹ năng chơi tôi đã chơi cùng trẻ để dạy trẻ cách chơi và cách 
thể hiện vai chơi của mình. Giúp đỡ trẻ khi trẻ gặp khó khăn, và rèn kỹ năng tự 
phục vụ cho trẻ thường xuyên để trẻ thành thạo, tạo thành thái quen cho trẻ.
 Bên cạnh đó thì thông qua hoạt động góc tôi cũng rèn luyện cho trẻ kỹ năng 
lấy, cất đồ dùng đúng nơi quy định.
Ví dụ: Trước khi chơi tôi cho trẻ đến từng góc, giới thiệu các góc chơi, giới thiệu 
việc sắp xếp đồ dùng đồ chơi các góc đúng nơi quy định.
 Và nhắc nhở trẻ: Khi về góc chơi phải lấy đồ chơi như thế nào?
 + Cầm đồ chơi như thế nào ?
 + Sau khi chơi các con cất đồ chơi như thế nào ?
 + Cô nhắc lại để khắc sâu cho trẻ, khi lấy đồ chơi phải nhẹ nhàng, cầm đồ 
chơi bàng 2 tay. Rèn cho trẻ kỹ năng tự lấy đồ dùng, đồ chơi ở các góc chơi.
 - Khi trẻ chơi xong cho trẻ cất đồ chơi, cô quan sát trẻ cất đồ chơi và rèn kỹ 
năng cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định .
 + Đối với trẻ chưa cất đúng nơi quy định, tôi lại gần trẻ, nhẹ nhàng nhắc trẻ 
và yêu cầu trẻ cất đúng nơi quy định.
 Ở các góc chơi tôi tạo góc mở cho trẻ hoạt động, trẻ tự lấy và cất một dễ dàng. 
Từ đó hình thành thói quen lấy và cất đúng nơi quy định, sắp xếp đồ dùng đồ chơi 
gọn gàng, ngăn nắp theo đúng trật tự .
 Hình ảnh 12: Trẻ lấy và cất đồ chơi đúng quy định
 14/20 Thông qua hoạt động góc trẻ được học hỏi và rèn luyện thực hiện các kỹ 
năng tự phục vụ cũng như các kỹ năng sống khác. Trẻ biết đoàn kết trong quá 
trình chơi hoạt động nhóm.Và biết cách sử dụng đồ dùng đồ chơi đúng chức năng, 
đúng cách sử dụng. Trẻ đã biết tự lấy đồ dùng, đồ chơi, kết thúc buổi chơi trẻ đã 
biết tự giác cất đồ dùng đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp đúng nơi quy định, biết cất 
đồ dùng bằng hai tay. Đây chính là những kỹ năng cơ bản cần thiết hình thành 
tính cách cho trẻ.
* Rèn kỹ năng thông qua hoạt động ngoài trời
 Khi tham gia hoạt động ngoài trời trẻ được quan sát sự vật hiện tượng xung 
quanh, được tham gia vào các trò chơi. Trong kế hoạch tháng tôi xây dựng mỗi 
tuần một buổi lao đông tập thể như nhạt lá cây, chăm sóc cây, nhổ cỏ...Thông qua 
hoạt động giúp trẻ có kỹ năng lao động tự phục vụ và biết yêu quý người lao đông 
và biết bảo vệ môi trường.
 Hình ảnh 13: Trẻ lao động tập thể.
* Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua hoạt động vệ sinh, ăn ,ngủ
 Việc tổ chức bữa ăn cho trẻ trong trường mầm non là vấn đề quan trọng và 
cũng là vấn đề phụ huynh quan tâm nhiều nhất.Thường trong các bữa ăn của trẻ, 
giáo viên không những chú ý làm sao cho trẻ ăn hết xuất và ăn ngon miệng mà 
còn quan tâm đến vấn đề trẻ tự lập trong giờ ăn nhất là kỹ năng tự phục vụ.
 Trước giờ ăn tôi cho từng bàn ra rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy 
nhắc nhở trẻ rửa tay theo 6 bước của bộ y tế, khi rửa xong trẻ lau tay vào khăn 
khô.Tôi nhắc trẻ lấy khăn mặt đúng ký hiêu riêng để lau mặt theo đúng quy trình. 
Rèn kỹ năng rửa tay, lau mặt thường xuyên đã hình thành nề nếp, thói quen vệ 
sinh cá nhân cho trẻ.
 Hình ảnh 14: Trẻ rửa tay, lau mặt trước khi ăn.
 Việc rèn kỹ năng tự phục vụ trong giờ ăn bằng cách giúp cho trẻ làm được 
những công việc vừa sức, phù hợp với khả năng của trẻ như: Lấy ghế ngồi vào 
bàn, biết cầm thìa tay phải xúc cơm, biết nhặt cơm rơi vào đĩa. Khi ăn xong trẻ 
biết cất bát, biết cất ghế đúng nơi quy định .Tôi tiến hành rèn trẻ thường xuyên 
liên tục, với những trẻ chưa cất đúng thì tôi nhẹ nhàng lại gần nhắc trẻ cất đúng 
nơi quy.Từ đó trẻ thói quen văn minh trong ăn uống, có kỹ năng tự phục vụ trong 
giờ ăn như lấy và cất ghế và kỹ năng cất đồ dùng đúng nơi quy định
 Sang kỳ hai trẻ phát triển và cứng cáp hơn tôi cho trẻ tự chia khăn, chia đĩa về 
bàn. Các bạn nhóm trưởng sẽ lên bê thìa, bê bát về cho các bạn bàn mình. Trẻ 
được rèn kỹ năng tự phục vụ mình và giúp đỡ bạn.
 Trong khi chuẩn bị giờ ngủ tôi rèn trẻ kỹ năng lấy gối và nằm đúng tư thế của 
mình. Khi ngủ rèn cho trẻ tư thế nằm ngủ đúng chỗ, biết ngủ đúng giờ, khi ngủ 
 15/20 nằm ngay ngắn, không nói chuyện, không trêu chọc bạn, tránh làm ồn ảnh hưởng 
đến bạn. Sau khi ngủ dậy trẻ biết cất gối bằng 2 tay và cất gối đúng nơi quy định.
* Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua hoạt động chiều
 Hoạt động chiều giúp trẻ ôn luyện củng cố kiến thức, rèn kỹ năng yếu cho 
trẻ. Vì vậy tôi đã xây dựng kế hoạch một tuần có 2 buổi để rèn kỹ năng tự phục 
vụ cho trẻ bằng nhiều hình thức để tạo thói quen cho trẻ trong việc làm một số 
công việc tự phục vụ. Và rèn thêm cho trẻ một số kỹ năng còn yếu như lấy và cất 
đồ dùng đúng chỗ, kỹ năng vắt khăn, phơi khăn, kỹ năng làm quen với cách sử 
dụng kéo, kỹ năng trải tóc, buộc tóc, kỹ năng mặc áo, đi tất, gấp quần áo, kỹ năng 
xử lý mũi... Tôi rèn thêm vào hoạt động chiều bằng cách tôi cho 1 bạn làm tốt lên 
làm mẫu khen trẻ sau đó động viên khuyến khích trẻ làm.
 VD: Trẻ đã được hướng dẫn kỹ năng làm quen với cách sử dụng kéo ở 
tháng 1, kỹ năng làm quen với cách sử dụng kéo còn nhiều trẻ yếu. Sang tháng 2 
tôi tiếp tục tiến hành hướng dẫn trẻ, rèn kỹ năng cho trẻ làm quen cách sử dụng 
kéo vào hoạt động chiều.
 Hình ảnh 15: Trẻ đi tất, xử lý mũi, tập sd kéo.
* Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua hoạt động nêu gương, trả trẻ
 Thông qua hoạt động nêu gương, trả trẻ tôi tuyên dương, khen thưởng 
những trẻ đã thục hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ và ôn lại các kỹ năng mà trẻ 
còn lúng túng.
 Ví dụ: Rèn kỹ năng bê ghế và cất ghế đúng nơi quy định.
 Tôi tiến hành đàm thoại gợi nhớ cho trẻ: 
 + Khi có bố mẹ đón chúng mình phải làm gì? Ghế các con phải cất ở đâu?
 + Khi cất chúng mình cầm ghế như thế nào? Các con trồng ghế cao hay thấp?
 Rèn kỹ năng: Xử lý khi ho.
 Tôi tiến hành đàm thoại gợi nhớ: 
 + Khi bị ho các con phải làm gì?
 + Nếu đang ăn mà ho thì các con sẽ làm gì?
 Qua mỗi hệ thống câu hỏi cô sẽ chốt và củng cố cho trẻ cách thực hiện đúng. 
Mới trẻ còn lúng túng lên thực hiện lại, tôi chú trọng rèn cho các trẻ còn yếu để 
tất cả trẻ có thể thực hiện được.
 Khi bố mẹ đón về trẻ biết bê ghế và và cất ghế đúng nơi quy định, sau đó 
khoanh tay chào cô và chào bố mẹ để về.
 Hình ảnh 16: Trẻ biết cất ghế khi có bố mẹ đón.
 Qua biện pháp này trẻ lớp tôi đã hình thành được thói quen tự phục vụ và 
thực hiện tốt một số công việc tự phục vụ phù hợp với khả năng của mình. Trẻ 
tích cực và hào hứng tham gia vào các hoạt động.
5. Biện pháp 5: Tuyên truyền phối hợp với phụ huynh rèn kỹ năng tự phục 
vụ cho trẻ tại nhà.
 16/20 Biện pháp tuyên truyền phối hợp với phụ huynh để rèn kỹ năng tự phục vụ 
cho trẻ tại nhà là hết sức cần thiết. Để giúp trẻ thành thạo hơn các công việc phục 
vụ mình, sớm tạo thành một thói quen tốt.
 Tôi đã tận dụng các giờ đón trả trẻ và sử dụng mạng truyền thông zalo để trao 
đổi với phụ huynh về tình hình của con tại lớp và tuyên truyền với phụ huynh về 
tầm quan trọng của kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Bên cạnh đó tôi cũng hướng dẫn 
phụ huynh cách dạy trẻ thực hiện kỹ năng tự phục vụ tại nhà. Đây là một việc có 
ý nghĩa rất quan trọng trong việc giúp trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ. Vì 
khi trẻ được học và được làm các kỹ năng tự phục vụ ở lớp rồi, thì khi về nhà trẻ 
lại được rèn luyện và thực hành tiếp ở nhà điều này giúp trẻ thành thạo các kỹ 
năng hơn và sẽ trở thành một thói quen tốt.
 Tôi cũng tuyên truyền cho phụ huynh thấy được rằng trong số các nguyên 
nhân trẻ chưa làm những công việc tự phục vụ là do phụ huynh không tạo điều 
kiện và hướng dẫn trẻ làm mà thường làm hộ trẻ. Nhiều phụ huynh vì quá yêu 
thương con bao bọc con làm hết hộ con mà không biết rằng điều đó vô tình dẫn 
đến việc trẻ thiếu hụt không biết cách tự phục vụ bản thân. Do đó trẻ thường hay 
ỷ lại lên việc chăm sóc trẻ gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy tôi đã trao đổi với 
phụ huynh về lợi ích của việc dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ từ đó cô phối hợp 
cùng phụ huynh để dạy trẻ.
 Hình ảnh 17: Giáo viên trao đổi với phụ huynh.
 Ngay từ đầu năm học họp phụ huynh tôi đã phổ biến nội dung trọng tâm của 
lớp đi sâu vào việc hướng dẫn trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ, trẻ làm những 
việc nhỏ vừa với sức của mình, tôi cũng phân tích cho phụ huynh thấy rằng những 
việc đó hoàn toàn phù hợp với trẻ với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và trẻ có thể 
làm được. Khi nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, phụ huynh cũng tự tin giao 
nhiệm vụ cho trẻ, hình thành tính tự giác độc lập qua đó nhằm phát triển toàn diện 
nhân cách cho trẻ. Để làm tốt điều đó thì phụ huynh phải gương mẫu cho trẻ noi 
theo. Khi ở nhà thì phụ huynh cho con tự cất đồ dùng gọn gàng ngăn lắp, tự xúc 
cơm ăn, tự đánh răng, rửa mặt. Trước khi đi học thì cho trẻ rửa mặt mũi, chân tay 
sạch sẽ, đầu tóc quần áo gọn gàng, tạo cho con một thói quen, một nề nếp tốt. Khi 
đưa con đến lớp phải giao tận tay cô giáo và nhắc nhở trẻ chào bố mẹ, chào cô. 
Ngoài ra tôi cũng yêu cầu phụ huynh luôn luôn phải giữ liên lạc với cô để trao đổi 
về tình hình của con. Và khi trẻ về nhà phụ huynh cũng cần phải quan tâm trò 
chuyện với trẻ về tình hình ở lớp như: Hôm nay con đi lớp có vui không? Con 
được cô dạy gì? Tới lớp con được làm những gì? Con ăn mấy bát? Con chơi cùng 
bạn nào? ... Và tôi cũng yêu cầu phụ huynh rèn thêm cho trẻ những kỹ năng mà 
trẻ làm chưa tốt. Phụ huynh cần giao nhiệm vụ và yêu cầu trẻ làm. Nếu trẻ làm 
chưa đúng thì phụ huynh làm mẫu và hướng dẫn trẻ. Tôi tuyên truyền tới phụ 
huynh những nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện và mang tính thuyết phục 
 17/20 cao. Tôi khuyến khích các bậc phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ để trẻ được làm 
 những việc mà trẻ có thể tự làm trẻ sẽ cảm thấy rất vui và thoải mái. 
 Hình ảnh 18: Trẻ thực hiện kỹ năng tự phục vụ tại nhà.
 Qua việc phối kết hợp với phụ huynh để trẻ có thể rèn luyện và thực hiện tốt kỹ 
 năng tự phục vụ. Tôi thấy trẻ lớp tôi đã có nề nếp hơn rất nhiều và hình thành 
 được những thói quen tốt tích cực cho việc phát triển kỹ năng tự phục vụ.
 III. KẾT QUẢ THỰC HIỆN (Có so sánh đối chứng)
 - Sau thời gian 8 tháng áp dụng các biện pháp trên vào tình hình thực tế của lớp. 
 Tôi có được những kết quả sau:
 1. Đối với bản thân:
 Tôi tự thấy bản thân nắm vững hình thức thực hiện các kỹ năng. Thực hiện 
 giảng dạy sáng tạo, tự tin hơn, có thêm nhiều kinh nghiệm và kỹ năng truyền đạt 
 đến trẻ.
 Tôi thấy mình nắm vững được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, hiểu rõ trẻ hơn, 
 và lựa chọn được các hoạt động phù hợp với trẻ. Giúp trẻ tham gia các hoạt động 
 một cách tích cực và hứng thú. Đặc biệt giúp trẻ thực hiện được tốt các kỹ năng 
 tự phục vụ.
 2. Đối với trẻ:
 Trẻ đã tiến bộ lên rất nhiều, mạnh dạn, tự tin, khỏe mạnh, nhanh nhiện, 
 tích cực tham gia hoạt động đặc biệt là hoạt động kỹ năng tự phục vụ.
 Trẻ cũng đã có các kỹ năng hoạt động nhanh nhiện và các kỹ năng tự phục 
 vụ bản thân ngày một thành thạo hơn.
 Kết quả so sánh đầu năm – cuối năm của lớp 3TC2 (28 trẻ)
 Nội dung Kết quả khảo sát Kết quả khảo sát 
 khảo sát đầu năm. cuối năm.
 Đạt Chưa Đạt Chưa 
 đạt đạt
 SL Tỷ SL Tỷ SL Tỷ SL Tỷ 
 lệ lệ lệ lệ 
 (%) (%) (%) (%)
- Trẻ có kỹ năng năng vệ sinh 5 18 23 82 28 100 0 0
các nhân đúng cách. Tăng 23 82
 Giảm 23 82
- Trẻ biết sử dụng đồ dùng cá 6 21 22 79 27 97 1 3
nhân trong sinh hoạt. Tăng 21 75
 Giảm 21 75
 5 18 23 82 28 100 0 0
 18/20 - Trẻ có kỹ năng cất đồ dùng Tăng 23 82
đồ chơi đúng nơi quy định. Giảm 23 82
- Trẻ có kỹ năng tự phục vụ 4 14 24 86 28 100 0 0
bản thân trong các hoạt động. Tăng 24 86
 Giảm 24 86
 3. Về phía phụ huynh:
 - Phụ huynh nhận thức được sự quan trọng của việc phát triển kỹ năng cho trẻ đặc 
 biệt là hướng dẫn trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ và rèn tính tự lập, thói quen 
 tốt cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ. Phụ huynh cũng đã rất hợp tác với cô trong công 
 tác chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ.
 - Phụ huynh cho trẻ đi học đầy đủ hơn, tạo được điều kiện thuận lợi để trẻ phát 
 triển các kỹ năng tự phục vụ. Có những phụ huynh đã rất quan tâm đến việc phát 
 triển kỹ năng của trẻ tích cực tham mưu với cô và hỏi cô những phương pháp để 
 hướng dẫn trẻ thực hiện kỹ năng tự phục vụ ở nhà.
 PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 I. KẾT LUẬN
 - Để làm tốt việc hướng dẫn trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự phục vụ thì giáo viên cần 
 phải nắm rõ đặc điêm tâm sinh lý, năng lực và khả năng phát triển của trẻ 3-4 tuổi 
 để xây dựng kế hoạch phát triển kỹ năng tự phục vụ cho trẻ phù hợp với nứa tuổi.
 - Muốn trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ thì khi tổ chức hoạt động phát 
 triển kỹ năng và các hoạt động khác giáo viên cần tôn trọng nhu cầu, sở thích, 
 hứng thú của trẻ. Tuyệt đối không được áp đặt suy nghĩ chủ quan của mình với 
 trẻ. Và không ngừng tìm tòi học hỏi để đưa ra các hình thức tổ chức hoạt động 
 phong phú, sôi động, tình cảm, thu hút trẻ.
 - Để giúp trẻ thực hiện tốt các kỹ năng tự phục vụ là cả quá trình liên tục và có hệ 
 thống, đòi hỏi giáo viên và phụ huynh phải kiên trì, khắc phục khó khăn để tìm ra 
 biện pháp, hình thức tổ chức chuyền đạt đến trẻ để trẻ dễ hiểu, dễ thực hiện, hứng 
 thú và tích cực tham gia giúp trẻ phát triển kỹ năng tự phục vụ và phát triển toàn 
 diện về đức, trí, thể, mỹ. Hơn nữa cô giáo và phụ huynh là người gương mẫu để 
 trẻ noi theo, điều này đã góp phần bồi dưỡng thế hệ măng non của đất nước, thực 
 hiện mục tiêu của ngành giáo dục.
 II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
 Trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài tôi rút ra một số bài học kinh 
 nghiệm sau:
 Muốn rèn thói quen, kỹ năng tự phục vụ phải rèn cho trẻ ngay từ nhỏ.
 19/20 - Giáo viên lựa chọn và dạy trẻ đúng kỹ năng, đúng các bước. Giáo viên 
phải nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận về lao động tự phục vụ của trẻ. Từ đó nắm được 
cách để tiến hành rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
 - Thường xuyên nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp 
hay các hoạt động chuyên đề của trường mình và trường bạn, tìm hiểu trên mạng, 
công nghệ thông tin để nâng cao trình độ chuyên môn.
 - Rèn kỹ năng tự phục vụ phải thường xuyên, phù hợp với thời điểm trong 
ngày, tích hợp nhẹ nhàng vào các hoạt động.
 - Cô yêu nghề mến trẻ, kiên nhẫn, kiên chì với trẻ, yêu trẻ như con, luôn 
tìm tòi nghiên cứu các phương pháp, hình thức để rèn luyện kỹ năng tự phục vụ 
cho trẻ 3-4 tuổi đạt kết quả cao.
 - Giáo viên phải làm tốt công tác truyên truyền, phối hợp với phụ huynh, 
trao đổi thường xuyên với phụ huynh về tầm quan trọng của vịêc rèn kỹ năng tự 
phục vụ cho trẻ. Trao đổi về những gì trẻ làm được và chưa làm được để tìm ra 
nguyên nhân và cách rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở trường cũng như ở nhà.
III. KHUYẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT
* Đối với phòng giáo dục:
- Tôi cũng mong cấp lãnh đạo Phòng giáo dục quan tâm hơn nữa đến ngành học 
mầm non. Xây dựng và tổ chức những tiết chuyên đề để giáo viên được học tập 
và tiếp cận những cái mới giúp phát triển kỹ năng cho trẻ 3-4 tuổi.
* Đối với nhà trường:
- Nhà trường tiếp tục tạo điều kiện về cơ sở vật chất mua sắm bổ sung, thay thế 
đồ dùng phục vụ công tác rèn kỹ năng tự phục vụ.
 Trên đây là toàn văn sáng kiến kinh nghiệm của tôi. Tôi đã nghiên cứu và 
áp dụng trong năm học 2022- 2023. Kính mong hội đồng khoa học cấp trường, 
cấp huyện bổ xung, đóng góp ý kiến để tôi tiếp tục thực hiện tốt hơn ở những năm 
học sau.
 Tôi xin cam đoan đề tài này do chính tôi tự nghiên cứu, không sao chép 
copy của người khác. 
 Tôi xin chân thành cảm ơn!
 Hà Nội, ngày 28 tháng 4 năm 2023
 20/20